تخطي إلى المحتوى الرئيسي

ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 212

مساهمون:

ص٢١٢
اينست كه معبد بودن اين جهان را درك كنند ، همان گونه كه حسّ گرايى افراطى اهل حسّ مانع از آن است كه آنان به درك معقولات نائل گردند و از عشقهاى سازنده به واقعيّات فوق محسوسات جزئى و زود گذر بهره مند شوند . در صورتى كه اگر با اندك بينائى عميق در اين جهان بنگريم و « بارى بهر جهت » را كنار بگذاريم و وحشت از نفوذ در اعماق مسائل را به خود راه ندهيم ، با كمال وضوح خواهيم ديد كه بدون اعتراف به وجود بعدى در اين جهان بنام معبد بودن آن ، كه موجب شفّاف بودن اين جهان مىگردد ، چنان تيره و تاريك است كه آدمى هيچ چيز را نمىتواند در اين جهان ببيند . هر انسان آگاهى كه توانسته باشد به قلعه‌هاى عالى علم و معرفت صعود نمايد ، مىفهمد كه هستى خود به خود و بدون فروغى كه از ماوراى طبيعت بر آن مىتابد ، ظلمتكده ايست كه نه قابل شناخت است و نه شايستگى تكيه گاه بودن را دارد و نه ارزشى را مىتوان در آن به اثبات رسانيد . شناخت جهان بدون درك فروغى كه از ماوراى طبيعت بر آن مىتابد ، امكان پذير نيست ، زيرا -
زين پرده ترانه ساخت نتوان وين پرده به خود شناخت نتوان
نظامى گنجوى و در ابيات زير نيز آمده است :
كاشكى هستى زبانى داشتى تا ز هستان پرده‌ها برداشتى هر چه گوئى اى دم هستى از آن پردهء ديگر بر او بستى بدان آفت ادراك آن قال است و حال خون به خون شستن محالست و محال
مولوى و امّا اين كه جهان بدون فروغ مزبور قابليّت تكيه گاه بودن را ندارد ، بدان جهت است كه بر فرض مزبور هيچ اصل و قانون و هيچ حقيقت ثابتى ما فوق آنچه كه در جريان است ، وجود ندارد ، تا بتواند تكيه گاهى براى حيات معقول انسانى بوده باشد . و با نظر به اين كه ارزشهاى حقيقى و قابل استناد براى زندگى آدمى احتياج به مطلوبيّت و محبوبيّتهاى ما فوق خواسته‌هاى غرايز حيوانى دارد ، لذا بدون پذيرش فروغ ماوراى طبيعى ، طرح ارزشهاى و الا هم بى معنى خواهد بود .