اگر چه هيچ ذهن معمولى نمىتواند موضوع و ذاتى را بدون گسترش امتداد زمان در ديدگاهش [ كه آن موضوع و ذات را مانند ظرفى در خود جاى داده است ] تصوّر نمايد ، ولى اين پديدهء روانى عمومى را نمىتوان ناديده گرفت كه هر انسانى كه دريافتى از مفهوم خدا را دارد ، اين كه حقيقت آن مفهوم فوق تغييرات و وابستگىها و مكان و زمان است ، اگر چه بطور اجمال هم بوده باشد ، قابل درك براى او مىباشد . امّا مغزهاى رشد يافته و ورزيده كه با انديشه و تحقيق سر و كار دارند ، و بر مبناى دليل حركت مىكنند ، مىدانند كه منشأ انتزاع زمان حصول تدريجى و حركت است ، و اگر حركت و تحصّل تدريجى در هستى منقضى شود ، براى زمان موضوعى نمىماند ، يا براى زمان منشأ انتزاعى وجود نخواهد داشت . او است آفرينندهء زمان و زمانيّات و ابزار زمان سنج كه در مغز ما آدميان وجود دارد . خداوند متعال از ازل الآزال تا أبد الآباد وجود دارد . و چون ضرورت در ذات اقدس او است ، هيچ امتدادى حتّى « وعا » ( 1 ) ئى باصطلاح افلاطون و پيروان او [ كه در ازل و ابد و قديم ، احساس مىشود ]