( بنام خدا برخيزيد تا در راه خدا بجنگيم ) .
و پيكار بسيار خوب كرد ، نيزه بدست داشت و از سنگ نيز استفاده ميكرد و كمى پيش از افتادن به روى زمين پرچم يكى از دستههاى سپاهيان مغول را گرفته بود . « آيا عرفان حسين بن علىّ بن ابي طالب عليهما السّلام كه در دعاى عرفه در حدّ اعلاى معرفت و عرفان جلوه مىكند ، بطورى كه رابطهء عرفانى ديگر عرفاى شرق و غرب با خدا در برابر آن ابتدائى و خام مىنمايد ، بوجود آورندهء ناگوارترين حادثهء تاريخ بنام حادثهء نينوا نبوده است اگر درست دقت كنيم به اين نتيجه منطقى قطعى خواهيم رسيد كه علت اساسى تحمّل ناگواريها و مشقّتها و شكنجه هائى كه حسين بن على آن پيشتاز كاروانيان عرفان مثبت در برابر دو طاغوت زمان يزيد و پدرش ديد ، جز همان گرايش عرفانى چيزى ديگر نبوده است ، آن ناگواريها و شكنجهها كه به دردناكترين حادثهء تاريخ انجاميد و خونبارترين روز را در صفحات تاريخ بشرى را رقم زد و جز حمد و سپاس معبود يگانه چيزى بر زبان نياورد . اكنون براى تكميل اين مبحث در چند جملهء عرفانى حسين بن على ( ع ) آن مسافر آزاد گذرگاه ابديّت دقّت كنيم :
1 - إلهى إنّ اختلاف تدابيرك و سرعة طواء مقاديرك منعا عبادك العارفين بك عن السّكون إلى عطاء و اليأس منك فى بلاء
( اى خداى من ، تنوّع تدبيرات و سرعت درهم پيچيدن سطوح مقدّرات جهان هستى كه به مشيّت تو صورت مىگيرند ، بندگان عارف ترا از اطمينان بدانچه كه دارند و از يأس از بارگاه تو در گرفتاريها باز مىدارند ) آيا اين جملهء عرفانى در تنظيم رابطهء انسان با امتيازاتى كه در اين دنيا بدست مىآورد يا از دست مىدهد سازنده ترين جمله نيست بطور قطع هيچ مكتب انسانى و اخلاقى سازنده ، بدون اين دستور العمل بزرگ در راه كسب استقلال شخصيّت ، نمىتواند كارى قابل توجّه انجام بدهد . اين حسين بن على ( ع ) كه رابطهء خود را با امتيازات زندگى ، چنين تنظيم عقلانى نموده است ، هرگز
ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 272
مساهمون: محمد تقي جعفري
ص٢٧٢