دانش و فرهنگ امام
علىبن ابىطالب در عقل و انديشه ، يگانه و بىهمتاست و به همين جهت ، او محورِ فكرى اسلام و جامع و سرچشمه علوم عربى است ، بهطورى كه در ميان اعراب هيچ دانشى نيست مگر آنكه على آن را پايهگذارى كرده و يا در پيدايش آن سهيم و شريك بوده است .
دربارهء بلاغت و همچنين عظمت او در مسائل اجتماعى ، در آينده به تفصيل سخن خواهيم گفت . ولى در اين فصل ، از علوم عربى وى و همچنين از ادراكات او در فقه و قضاوت ، بهطور اجمال بحث خواهيم كرد ؛ به اضافهء مطالبى كه دربارهء حكمت و فلسفه على ، به تناسب موضوع خواهد آمد . و ما اگر گفتار خود را در ميدان علوم و فرهنگ على كوتاه مىكنيم ، براى آن است كه در اين باره زياد گفتوگو كردهاند و نويسندگان و محققان به تفصيل ، به تجزيه و تحليل آن پرداختهاند .
هدف نهايى ما در اين كتاب آن است كه از آنجا كه ديگران به تفصيل پرداختهاند به اختصار بگذريم و در آنجا كه به اجمال اكتفا كرده و يا اصولًا مطرح نساختهاند ، بهشرح و بسط بپردازيم . نخست از قرآن و حديث آغاز سخن مىكنيم و سپس دربارهء علوم ديگر صحبت مىنماييم تا بهخوبى درك كنيم كه گفتار پيامبر ، در تعريف على ، تا چه حد مطابق با واقع بود ، آنجا كه گفت : « من شهر دانشم و على درِ آن است » .