معاويه ، شرايط و مواد صلحنامه را قبول و امضا كرد ، ولى بعد از اينكه اوضاع قدرى آرام شد و بر اوضاع مسلط شد ، پيمانشكنى نمود و وقتىكه داخل كوفه شد ، بر منبر آمده و گفت :
مردم من با شما به خاطر نماز و روزه نمىجنگيدم . . . من با حسنبن على پيمانى كه حاوى شروطى بود بستم ، ولى اينك پيمان را شكسته و همهء شروط را زير اين دو پاى خود مىگذارم . . . « 1 »
شهادت امام حسن
توطئههاى جنايتكارانهء معاويه در اينجا هم خاتمه نيافت ، و طبق نوشتهء « ابوالفرج » در مقاتل : « معاويه وقتىكه خواست براى يزيد بيعت بگيرد ، به حسنبن على و سعدبن ابىوقاص سم داد كه در اثر آن درگذشتند . » « مقريزى » مىنويسد كه امام حسن را بنىاميه مسموم ساختند « 2 » و شرح اجمالى جريان چنين است :
معاويهبن ابىسفيان « جعده » دختر « اشعث » را كه همسر امام حسن بود تحريك كرد و حضرت را مسموم ساخت و در نتيجهء همان سم ، حضرت درگذشت و معاويه ، وقتى شهادت امام حسن را شنيد ، مسرور شد ! و سر به سجده ! گذاشت . « 3 »
هامش
( 1 ) تاريخ طبرى ج 4 ص 124 و الامامة و السياسة ط 1 ص 164 و شرح نهجالبلاغهء ابن ابىالحديد ج 4 ص 16 و ابناثير ج 3 ص 203 و الغدير ج 11 ص 7 و العدالة الاجتماعية فى الاسلام ص 199 و . .
( 2 ) النزاع و التخاصم ، ط نجف ص 6
( 3 ) مروج الذهب ج 3 ص 8 و الغدير ج 11 ص 8 به بعد و الامامة و السياسة ج 1 ط 2 مصر ص 175 و « ابن اثير » ج 3 ص 228 و تاريخ ابوالفداء ج 1 ص 183 ، و اسلام در پرتو تشيع حسين خراسانى ص 341 و سيدالشهداء تأليف محمدعلى خليلى ، ص 52