مىگويند : معاويه براى اولين بار سر و صورتى به وضع ادارى داد و براى بودجه ، دفتر تهيه ديد . ولى نويسندگان مصرى در جواب مىگويند : « صحيح نيست كه بگويند : حكومت پيغمبر بودجه و دفترى نداشته است . . . » . « 1 »
در كتاب محمد رسول اكرم مفصلًا از دفترداران و نويسندگان ادارى حضرت رسول ( ص ) اسم برده شده است . رجوع شود .
معاويه به كفار باج و ماليات مىداد
معاويه با امپراطور « كنستانين » قراردادى بست و نمايندگان معاويه كه نصرانى بودند ، موقع رفتن به پيش امپراطور روم هداياى زيادى از طرف معاويه براى او بردند .
امپراطور هم سفيرى به نام « پتريكودس » ملقب به « پتريس » به دمشق فرستاد ( البته بعضى از مورخين ، از جمله ابوالفرج شامى اسم سفير را « ژان » نوشتهاند ) پيمان صلح در چهار ماده بسته شد كه مادهء ( 2 ) آن چنين است :
« معاويه و اخلاف او همهساله بدون استثناء ، سى هزار عدد مسكوك طلا و هشتصد نفر از اسراى عيسوى و هشتصد رأس اسب عربى به قسطنطنيه ارسال خواهند داشت » . و در مادهء ( 4 ) آن متذكر شدهاند : « معاويه اين مبلغ و مسطورات را به اسم خراج به دربار امپراطور خواهد فرستاد » .
« يزيد » اين خراج را با چيزى اضافه مىپرداخت و اين باج داده
هامش
( 1 ) محمد رسول اكرم ، تأليف : « فتحى رضوان » و محمد صبيح ترجمهء فارسى ص 180 و 181