حجر اسماعيل جزو مطاف نيست و از اين رو نبايد از داخل آن طواف كرد ، نه از اين جهت كه حجر از كعبه شمرده مىشود ، بلكه براى تأسّى به پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله كه از خارج آن طواف مىشود . « 1 » ]
[ حجر الأسود :
سنگى است بيضى شكل به قطر 30 سانتىمتر كه در ركن جنوب شرقى كعبه به ارتفاع 5 / 1 متر از سطح مطاف نصب گرديده و به آن حجر الأسود نيز گفته مىشود . رنگ آن سياه متمايل به قرمز ، داراى نقطههاى قرمز و خطهاى خميدهء زرد رنگى مىباشد و در اطراف آن نوارى از نقره به عرض 10 سانتىمتر پيچيده شده است . « 2 »
به نوشتهء ازرقى : در زمان تسلّط عبد اللّه بن زبير بر مكه و متحصّن شدن او در مسجد الحرام ، كعبه دچار حريق شد و در نتيجه حرارت در حجر الأسود سه شكاف به وجود آمد و از اين رو ، به دستور ابن زبير در سال 64 هجرى ، براى جدا نشدن آن قطعات از يكديگر ، آنها را با نوارى از جنس نقره به هم پيوستند .
با گذشت زمان ، نقرهها از اطراف سنگ جدا شدند و بيم آن مىرفت كه حجر الأسود از ركن كعبه فرو ريزد ، لذا در سال 89 هجرى ، ابن طحان سنگهاى بالا و پايين دو طرف حجر الأسود را تراشيد و جاى خالى آن را براى استحكام با نقره پر كرد .
در سال 1268 هجرى به دستور سلطان عبد المجيد عثمانى حلقههاى نقرهاى دور حجر الأسود جدا و به جاى آن براى نخستين بار ، حلقهاى طلايى به وزن 10 وقيه در گرداگرد آن كار گذاشته شد .
در سال 1281 هجرى ، سلطان عبد العزيز حلقهء طلايى ديگرى را جايگزين حلقهء سابق كرد .
در سال 1331 در زمان سلطان محمد رشاد عثمانى ، آن حلقهء طلايى نيز تعويض گرديد . « 3 »
حجر الأسود براى نخستين بار در محلّ فعلى آن ، توسط حضرت آدم عليه السّلام نصب گرديد . پس از طوفان و تخريب كعبه ، اين سنگ به قولى در كوه ابو قبيس
هامش
( 1 ) . لمعه ، ج 2 ، ص 249
( 2 ) . موسوعة العربية العالمية ، ص 19
( 3 ) . ازرقى ، ج 1 ، صص 345 و 366 و پاورقى .