تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى — صفحة 590

مرتكب اين اشتباه مىشوند و ناخود آگاه پاهاى نيرومند خود را در حركت به سوى هدف لنگ و مجروح مىسازند ، تفاوت ميان به حساب آوردن موقعيت تكاملى و خود خواهى پليد ، عبارت است از تفاوت ميان توجه به داشتن وسايل مناسب تر براى انجام كار و به خود باليدن در بارهء داشتن همان وسايل . توجه بداشتن وسايل مناسب تر ، موجب اشتياق و تحريك به انجام كار مطلوب است ، در صورتى كه باليدن به خود در بارهء داشتن وسايل مناسب تر ، همان وسايل را مورد عشق ورزى آدم خود خواه قرار مىدهد و نه تنها به انجام كار موفق نمىشود ، بلكه عشق بداشتن وسيله ، خود همان وسيله را هم معبود و بت قرار داده ، تدريجاً ماهيت آن را كه جنبهء وسيله بودن است مختل مىسازد . تفكيك محاسبهء موجوديت انسانى و درك عظمتهايى كه به دست آورده است از موضوع خود خواهى و نخوت ، در قرآن مجيد ، در بارهء پيامبر اسلام خوب روشن است . با اين كه خداوند متعال مقام پيامبر را عالىترين رشد و عظمت معرفى مىكند با اين حال او را به لزوم سلوك و رشد بيشتر در گذرگاه بىنهايت متوجه مىسازد . مثلًا در عين حال كه مىفرمايد : « ما كانَ مُحَمَّدٌ أَبا أَحَدٍ مِنْ رِجالِكُمْ وَلكِنْ رَسُولَ الله وَخاتَمَ اَلنَّبِيِّينَ وَكانَ الله بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيماً 33 : 40 . » ( 1 ) ( محمد صلى الله عليه و آله مانند فرد معمولى از مردان شما نيست ، بلكه او رسول الله و خاتم پيامبران است و خدا به همه چيز دانا است ) . و مىفرمايد : « وَإِنَّكَ لَعَلى خُلُقٍ عَظِيمٍ 68 : 4 . » ( 2 ) ( به تحقيق تو داراى اخلاق با عظمت هستى ) .