( 1 ) اصبغ بن نباته آيهء :
وَ إِذْ أَخَذَ رَبُّكَ مِنْ بَنِي آدَمَ مِنْ ظُهُورِهِمْ ذُرِّيَّتَهُمْ
« 1 » - را براى على ( ع ) تلاوت كرد و ايشان گريست و فرمود : « به خاطر مىآورم هنگامى را كه خداوند « 2 » - از ما پيمان گرفت . » « 3 » « 4 »
هامش
( 1 ) اعراف / 172 ؛ و پروردگار تو از پشت بنى آدم فرزندانشان را بيرون آورد .
( 2 ) همان .
( 3 ) همان / 272 - 271 ، ح 301 .
( 4 ) ابن بطريق در خصائص 262 - 261 مىگويد :
« اين چنين تفسير شده است كه خداوند به ملائكه فرمود : آيا من خداى شما نيستم ؟ فرشتگان گفتند :
آرى ، و خداوند تبارك و تعالى فرمود : من خداى شمايم و محمّد ( ص ) پيامبر شما و على امير شما ، و اين پيش از زمانى بوده است كه احدى از بنى آدم آفريده شده باشد ، چه ، فرمود : و آدم ، ميان روح و جسم است و على ( ع ) پيش از آفرينش آدمىزاده ، امير المؤمنين ناميده شده بود و پيش از بنى آدم به امارت بر ملائكه اختصاص يافت ، پس بعد از پيامبر خدا ( ص ) ، ولاى او بر امّت واجب است ، زيرا خداوند تبارك ، نام او را با نام خود و پيامبر ( ص ) ، همراه ساخت و اين مرتبهاى است كه در گزينش ، افزونى بر آن در تصوّر نمىگنجد و مانندى براى آن يافت نمىشود و در اين براى صاحبدلان پندى است . » سيّد حامد حسين در خلاصة عبقات الانوار 5 / 264 مىگويد :
« گرفتن پيمان نبوّت پيامبر ما از ديگر پيامبران ، فرع بر تقدّم نبوّت پيامبر ماست و اين دلالت دارد بر افضليت پيامبر اكرم ( ص ) ، نيز از پيش دانسته شد كه تقدّم نبوّت پيامبر ، متفرع است بر تقدم نسبت به خلايق ، پس هر گاه فرع فرع بر افضليت دلالت كند دلالت خواهد داشت بر اصل افضليت بنا به اولويت قطعى .
نور على ( ع ) نيز با نور پيامبر ( ص ) يكى است و او نيز پيش از آدم آفريده شده است ، پس امام ( ع ) هم فضيلتى سترگ دارد كه گرفتن پيمان ، فرع فرع آن است ، پس بدون ترديد او بر همهء انبيا و پيامبران ، افضل است و تنها او براى جانشينى پيامبر ( ص ) متعيّن خواهد گشت . » او در همين جلد از كتاب / 269 مىگويد :
« اگر اين مفهوم ، متفرّع باشد به تقدّم پيامبر بر خلايق و اين تقدّم در ميان خلايق براى على ( ع ) نيز ثابت باشد او نيز پس از پيامبر اكرم ، برترين مردم خواهد بود و اوست همان امام و جانشين پس از پيامبر ( ص ) و روا نخواهد بود احدى از مردم بر او پيشى گيرد .
احاديث فراوانى در كتابهاى ايشان صراحت دارد بر اين كه پيمان ولايت و امامت على ( ع ) بسان پيمان نبوّت محمّد ( ص ) از پيامبران و ديگران گرفته شده است . پس هر فضيلتى كه علماى بزرگ در پرتو احاديث مربوط به ميثاق و جز آن براى پيامبر ( ص ) يادآور شدهاند براى على ( ع ) نيز ثابت است ، و اين همان عاملى است كه زبان ستيزهجويان را مىبرد و نفس بر معاندان تنگ مىكندوَ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ. » او در همين مأخذ / 273 مىگويد :
« پس هر چه براى پيامبر ثابت شده باشد براى على ثابت است و او بر همهء فرشتگان برترى دارد ، و اينك كه او بر همهء پيامبران - جز پيامبر ما - و همهء فرشتگان برترى دارد بر همهء مردم اعم از صحابى يا جز آن برترى خواهد داشت و تنها او پس از پيامبر ( ص ) ، جانشين خواهد بود و امير و فرمانده . » شيخ مظفّر در دلائل الصّدق 2 / 227 مىگويد :
« به هر حال اين روايت حاكى از امارت على ( ع ) است حتّى بر خلفاى سهگانه ، زيرا از خود آنها هم بر ولايت على ( ع ) پيمان گرفته شده است . و گرفتن پيمان به امارت على ( ع ) به همراه نبوّت محمّد ( ص ) دليل آن است كه حضرت ( ع ) خليفهء بلا فصل پيامبر است و در غير اين صورت كنار گذاشتن خلفاى پيش از او وجهى نخواهد داشت . »