تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى — صفحة 607

مساهمون:

ص٦٠٧
از طرف ديگر چنان كه تفاعلاتى را كه طبيعت در موجوديت طبيعى ما نمودار مىسازد نمىتوان جزء كارهاى منسوب به ارادهء ما محسوب كرد ، همچنين كارهايى كه به طور ناخود آگاه و بىنيت از ما صادر مىشوند در حقيقت به شخصيت ما بستگى ندارند ، لذا مىتوان گفت كه : كار مفروض مربوط به ما نيست . بنا بر اين نيت و چگونگى هدف گيرى ما است كه كار را براى شخصيت ما مطرح نموده و شايسته اتصاف به تحقق خواهد نمود .

نيت بهتر از خود عمل است چه معنا دارد ؟

در تفسير آن روايت كه مىگويد : « نيت شخص با ايمان از عملش بهتر است » مطالب مختلفى گفته شده است ، ما بعضى از محتملات را در اين جا متذكر مىشويم : مسلم است كه عملى را كه به عنوان وظيفهء مقررى يا يك عمل اخلاقى انجام مىدهيم ، اين عمل چنان كه در بحث اول گفتيم : يك پديدهء طبيعى است كه از ما صادر مىگردد و سپس در ميان ميليونها حوادث طبيعى ديگر هضم مىشود و در ظاهر از بين مىرود ، شاخه هاى درختى را بادى به حركت در مىآورد ، باد ساكن مىشود و شاخه درخت به جاى خود بر مىگردد و مىايستد . انگيزه هايى هم براى ما به وجود مىآيد و باعث مىشود كه ما كارهايى را انجام مىدهيم ، پس از تحصيل هدف يا سقوط عامل از انگيزگى ما به همان موقعيت قبلى خود بر مىگرديم ، يعنى همان موجود مىشويم كه قبلًا بوديم . اگر در صدور اين كارها از ما و اتصاف ما به يك عده اوصاف كه از انجام دادن كارى براى ما انتزاع مىگردد ، نيت و قصدى در كار نبود . درست همان شاخهء درختى بوديم كه بادى آن را به حركت در آورده و آن شاخه هم در نتيجهء آن حركت لحظاتى را سايه اى در طرف حركت خود ايجاد نموده سپس به حالت اولىاش بر گشته است . بنا بر اين آن چه كه از اين كارها مىتواند در خود و يا در شخصيت ما نقشى داشته باشد ، آن كارها است كه به خود ما وابستگى داشته باشد ، اين وابستگى جز خواستن و تعيين مسير و مشخص ساختن آن كار از طرف شخصيت ما امكان پذير
تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى — صفحة 607 | محمد تقي جعفري