باشد ؛ اما در مورد مسلمانان چه مىكنى ؟ او گفت : حال كه اين طور است احتياجى بدان ندارم و آن را به غنائم برگردانيد . « 1 » در ميان اثاثيهء يكى از اصحابش ، مقدارى از غنائم ديده شد كه آنها را بدون اجازه برداشته بود ؛ امّا بارش را باز نكرد و او را تنبيه نكرد و فقط به سرزنش و توبيخ او اكتفا كرد . « 2 » البته آن حضرت صلّى اللّه عليه و آله دستور مىداد بر روى فردى كه زنى را كشته است خاك بپاشند . در اين مورد واقدى از زهرى از عبد الرحمن بن أزهر روايت مىكند : در روز حنين با پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله بودم . او را ديدم از ميان مردان مىگذرد و از چادر خالد بن وليد سؤال مىكند . چادر خالد را - كه در آن هنگام جوان بود - به آن حضرت نشان دادند . او مقدارى خاك بر وى پاشيد ! و به كسانى كه همراه وى بودند فرمود : آنچه در دست دارند به سوى او پرتاب كنند « 3 » ! و اين به خاطر آن بود كه وى زنى را كشته بود . و ابن هشام با سند خود روايت مىكند : عقيل بن ابى طالب داماد شيبة بن ربيعه مخزومى « 4 » از دخترش فاطمه بود . او در جنگ حنين شركت كرده و سوزنى برداشته بود . آن را به منزل برده و به فاطمه گفته بود : اين سوزن را بگير و با آن لباسها را بدوز ! پس از آن شنيد كه منادى رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله در مكه اعلام مىكند : هر كس چيزى از غنائم را با خود برده ، آن را بازگرداند ! عقيل نزد همسرش رفت و گفت : به خدا سوگند كه سوزنت از دستت رفت و آن را به غنائم برگردانيد ! « 5 »
( 1 ) طبرسى در إعلام الورى از أبان احمر بجلى كوفه از امام صادق عليه السّلام روايت كرده است : رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله در روز حنين چهار هزار رأس را اسير كرد ؟ [ به قرينهء اسير كرد مىفهميم كه چهار هزار انسان بوده است . ] و دوازده هزار شتر را به غنيمت گرفت و اين غير از غنائمى است كه آنها را نمىدانيم . « 6 » و ظاهرا با توجه به قرائن ، منظور در اينجا غنم ( گوسفند ) بوده است و سخن واقدى كه مىگويد : « و تعداد گوسفندان كه معلوم نبود چهل هزار يا بيشتر يا كمتر بود » ، اين احتمال را تقويت مىكند . و لكن وى تعداد شتران را دو برابر كرده و آنها را بيست و چهار هزار نفر دانسته است ؛ اما ابن اسحاق اين دو را ذكر نكرده است . و تنها در مورد اسيران اتفاق نظر دارند . با اين تفاوت كه واقدى آنها را دو هزار نفر بيشتر مىداند و مىگويد : اسيران شش هزار نفر بودند « 7 » كه شامل زنان و فرزندانشان مىشوند « 8 » و شايد آنچه كه در خبر أبان از امام
هامش
( 1 ) . سيرهء ابن اسحاق ، ج 4 ، ص 135 .
( 2 ) . مغازى واقدى ، ج 2 ، ص 918 - 919 .
( 3 ) . همان ، ج 2 ، ص 922 .
( 4 ) . در مغازى واقدى ، ج 2 ، ص 918 آمده است : وليد بن عتبة بن ربيعه .
( 5 ) . سيرهء ابن هشام ، ج 4 ، ص 135 .
( 6 ) . إعلام الورى ، ج 1 ، ص 233 و در كتاب أبان المعاد ، المغازى و المبعث ، ص 111 .
( 7 ) . مغازى واقدى ، ج 2 ، ص 943 .
( 8 ) . سيرهء ابن اسحاق ، ج 4 ، ص 131 .