پيامبر صلّى اللّه عليه و آله از او چيزهايى را درخواست كرده بودند و از او مىخواستند كه نفقهء آنها را زياد كند و به خاطر حسادت نسبت به همديگر او را اذيت مىكردند ؛ براى همين رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله به مدت يك ماه از آنها كناره گرفت و در نتيجه دو آيهء تخيير نازل شد . در آن زمان تعداد همسران آن حضرت صلّى اللّه عليه و آله نفر و عبارت بودند از : سوده دختر زمعه ، عايشه ، حفصه ، امّ سلمه دختر ابى اميّه و امّ حبيبه دختر ابو سفيان كه از قريش بودند و زينب دختر جحش اسدى ، جويريه دختر حارث مصطلقيه ، صفيه دختر حيىّ خيبرى و ميمونه دختر حارث هلاليه « 1 » . و از ابن زيد نقل كرده است : آيه هنگامى نازل شد كه بعضى از همسران پيامبر صلّى اللّه عليه و آله به اذيت و آزار وى پرداختند و درخواست نفقهء بيشتر نمودند . بدين سبب آن حضرت به مدت يك ماه از آنها كنارهگيرى مىكرد تا اينكه خداوند به او دستور داد كه آنها را بين خواسته دنيا و آخرت مخيّر گرداند و هر كسى كه دنيا را مىخواهد ، رها كند و هر كدام كه خدا و رسولش را خواست ، نگه دارد و بگويد كه آنها به منزلهء مادران مؤمنان هستند و پس از رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله نمىتوانند با كسى ازدواج كنند و آن حضرت هر كدام را كه بخواهد در كنار خود نگاه مىدارد و هر كدام را كه بخواهد رها مىكنند . و اگر همخوابگى را بين آنها تقسيم كند يا نكند و يا اگر بعضى را بر بعضى در نفقه و تقسيم و عشرت برترى داد يا همه را مساوى قرار داد ؛ بايد بدان راضى باشند و در هر صورت تمام امور در اختيار اوست و هر گونه بخواهد ، عمل مىكند . همسران پيامبر صلّى اللّه عليه و آله به اين شرطها كه تنها و تنها مخصوص پيامبر صلّى اللّه عليه و آله بود ، راضى شدند و با قبول اين شرايط زندگى با او را پذيرفتند . « 2 »
( 1 ) نكته مورد توجه اين است كه اين فهرستها شامل ميمونهء هلاليه هم مىباشد در حالى كه وى در عمرهء قضا ، در آخر سال هشتم هجرى به همسرى پيامبر در آمده بود و لازمهء آن اين است كه اين آيات بعد از عمرهء قضا نازل شده باشد ، نه بعد از جنگ احزاب يا غزوهء بنى قريظه و غزوهء خيبر كه نزديك به عمرهء قضا بوده است [ ! ] بنابراين احتمال دارد كه اسم ميمونه بعدها به اين ليست اضافه شده باشد .
بنابراين آنچه كه در آخر آيهء 53 آمده است :
« وَ ما كانَ لَكُمْ أَنْ تُؤْذُوا رَسُولَ اللَّهِ وَ لا أَنْ تَنْكِحُوا أَزْواجَهُ مِنْ بَعْدِهِ أَبَداً إِنَّ ذلِكُمْ كانَ عِنْدَ اللَّهِ عَظِيماً إِنْ تُبْدُوا شَيْئاً أَوْ تُخْفُوهُ فَإِنَّ اللَّهَ كانَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيماً »
؛ شما حق آزار رسول خدا را نداريد و پس از او هرگز نبايد همسران او را به نكاح خود درآوريد كه اين كار نزد خدا گران خواهد بود . اگر چيزى را آشكار يا پنهان كنيد ، خداوند از همه چيز آگاه است .
با آنچه كه در آيهء ششم آمده است :
هامش
( 1 ) . مجمع البيان ، ج 8 ، ص 554 .
( 2 ) . همان ، ج 8 ، ص 573 .