اندكى اسيرى به در خانه آمد و گفت : خدا به شما عوض بدهد ، به من اسير كمك كنيد . على عليه السّلام يك سوم باقيمانده را به او داد و خودشان چيزى نخوردند و خداوند اين آيات را در شأن آنها نازل فرمود « 1 » .
( 1 )
ادامهء آيات سوره احزاب
در هنگام بيان جنگ احزاب ، آيات 9 - 25 سورهء احزاب را توضيح داديم . قمى در مورد آن مىنويسد :
اين سوره در مورد جنگ احزاب نازل شده كه قريش و قبايل عرب با هم متحد شده بودند تا رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله را نابود كنند « 2 » و در ذيل آيهء 26 مىنويسد : اين آيه در مورد بنى قريظه نازل شده است « 3 » . همين اقتضا مىكند كه تمام سوره يا اين مقدار از آن بعد از جنگ با بنى قريظه در سال پنجم نازل شده باشد .
هفت آيهء متوالى 28 - 34 همسران پيامبر را مورد خطاب قرار مىدهد كه اولين آنها دو آيهء تخيير مىباشد :
« يا أَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لِأَزْواجِكَ إِنْ كُنْتُنَّ تُرِدْنَ الْحَياةَ الدُّنْيا »
، اى پيامبر به همسرانت بگو كه اگر زندگى دنيا را مىخواهيد . . . خبر قمى را در مورد اين دو آيه در ضمن حوادث بعد از خيبر نقل كرديم و در اينجا اخبار ديگرى را در اين موضوع مىآوريم :
( 2 ) شيخ طوسى در التبيان از عكرمة نقل مىكند : هنگام نزول آيههاى تخيير ، پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله نه زن در اختيار داشت كه عبارت بودند از : سودة دختر زمعه ، عايشه ، حفصه ، امّ سلمه دختر ابى اميّه مخزومى ، و امّ حبيبه دختر ابو سفيان كه از قريش بودند و از غير قريش عبارت بودند از : زينب دختر جحش أسدى ، جويريه دختر حارث مصطلقيه ، صفيّه دختر حيىّ بن أخطب نضريّه و ميمونه دختر حارث هلالية « 4 » .
( 3 ) وى در بيان علت نزول آيههاى تخيير مىنويسد : هر كدام از زنان پيامبر صلّى اللّه عليه و آله چيزى را از او درخواست كردند : سوده يك قطيفهء خيبرى و حفصه لباسى از لباسهاى مصرى [ كه شايد هداياى مقوقس مصرى اسكندرى بوده است ] و امّ سلمه يك پرده و زينب دختر جحش يك برد يمنى و جويريه يك روسرى و امّ حبيبه يك لباس سحوانى و ميمونه يك حلّه را از او درخواست كردند « 5 » . ميمونه همان زنى بود كه در عمرهء قضا با وى ازدواج كرده بود . و طبرسى در مجمع البيان مىنويسد : مفسران مىگويند كه همسران
هامش
( 1 ) . مجمع البيان ، ج 10 ص 611 - 612 از تفسير قمى ، ج 2 ، ص 398 و فرات كوفى در تفسير خود ، ص 520 - 529 پنج خبر را با تفصيل بيشترى از امام صادق عليه السّلام و زيد بن أرقم و ابى رافع و دو خبر از ابن عباس روايت كرده است . و صدوق هم آن را در أمالى ، ص 212 - 216 با سندى از امام صادق عليه السّلام و از مجاهد از ابن عباس روايت كرده است .
( 2 ) . تفسير قمى ، ج 2 ، ص 176 .
( 3 ) . همان ، ج 2 ، ص 189 و 192 .
( 4 ) . التبيان ، ج 8 ص 335 .
( 5 ) . همان ، ج 8 ، ص 334 .