اگر ممكن نباشد ( 1 ) بايد از روى قرآن بخواند البته اگر قادر بر انجام آن باشد ، و
اگر قادر بر آن نباشد بايد از سوره حمد آنچه را كه مىتواند اگر چه به مقدار يك
آيه يا بيشتر ، تكرار نمايد به مقدارى كه به مقدار سوره حمد باشد ، و اگر
نمازگزار متعذر از خواندن چيزى از سوره حمد باشد بايد آنچه را كه از قرآن
مىتواند از غير حمد بخواند و اگر از آن نيز متعذر باشد احوط آن است كه
تهليل و تكبير و تسبيح بگويد و در اين صورت واجب است آنچه را كه از تكبير
و تهليل و تسبيح مىداند به مقدار سوره حمد تكرار كند و مدار در دو مقام
مراعات حروف ملفوظ است و نه حروف مكتوب .
( مسأله 767 ) : اگر نمازگزار لال باشد بايد آنچه را كه براى او ممكن
است بجا آورد و نماز جماعت بر او واجب نيست .
( مسأله 768 ) : آمين گفتن بعد از سوره حمد حرام است بلكه حرمت
آن مطلقا ( 2 ) ظاهر و احوط است .
( مسأله 769 ) : در دو ركعت آخر از نماز چهار ركعتى و ركعت آخر از
نماز سه ركعتى نمازگزار مخير است ميان خواندن حمد و تسبيحات اربعه - كه به
اين صورت است : " سبحان الله والحمد لله ولا إله إلا الله والله
أكبر " - يك مرتبه در هر ركعت ليكن احوط ( 3 ) خواندن سه مرتبه است و همچنين
هامش
( 1 ) محمد باقر شيرازى : جواز خواندن از روى قرآن بنابر اظهر متوقف بر عدم
تمكن از قرائت از حفظ نيست .
( 2 ) محمد كاظم طباطبائى : حرمت مطلق آن معلوم نيست و احتياط هم
واجب نيست .
( 3 ) شيخ انصارى : اين احتياط ( * 1 ) را ترك نكند .
( * 1 ) محقق خراسانى : ترك اين احتياط اشكالى ندارد .