گل ميسر شود مى توان به آن تيمم نمود به شرط آنكه قدرت بر خشك كردن آن
نباشد - به سبب تنگى وقت و امثال آن - ، و اين در صورتى است كه از چيزى
مانند غبار خاكستر كه تيمم بر آن صحيح نيست ، نباشد .
( مسأله 425 ) كيفيت تيمم به گل همان كيفيت تيمم به خاك است و
اگر سنگ و گل هر دو ميسر شوند احوط جمع ميان تيمم به هر دو است ( 1 ) ، و
هرگاه قادر بر تيمم نمودن به خاك باشد احوط ترك غير خاك است ( 2 ) بلكه قول
به ترجيح آن خالى از قوت نيست ( 3 ) .
( مسأله 426 ) : هرگاه براى تيمم نمودن هيچ يك از آنچه كه گذشت
ميسر نشد تيمم و نماز هر دو ساقط مى شوند ( 4 ) هر چند ميسر شود يخى كه به آن
وضو يا غسل نتوان نمود ، هر چند بعضى قائل به وضو و غسل نمودن به آن
شده اند ( 5 ) و بعضى ديگر قائل به تيمم به آن شده اند ، و در اين صورت احتياط
جمع بين هر دو و قضا نمودن است .
هامش
( 1 ) محمد باقر شيرازى : اظهر كفايت تيمم به سنگ است .
( 2 ) محمد كاظم طباطبائى : اقوى در حال اختيار جواز تيمم است به مطلق وجه
الارض از خاك و كلوخ و سنگ غير از معادن و با نبودن هيچ يك به غبار هر يك
و با عدم آنها به گل و با عدم آن فاقد الطهورين است البته اگر يخ و برفى كه اقل
غسل به آن حاصل شود نبوده باشد ، و الا وضو معتبر است و احتياط در جميع صور
مذكور در متن مطلوب است .
( 3 ) محقق خراسانى : در قوت تأمل است .
( 4 ) محمد باقر شيرازى : ساقط شدن نماز محل تأمل است و احوط جمع بين نماز
در وقت و قضاى با طهارت است .
( 5 ) شيخ انصارى - محمد باقر شيرازى : به ماليدن آن به اعضا هر چند جريان
محقق نشود .