اين حال گروهى از اجنه از كنارش عبور مىكردند و هنگامى كه قرائت رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله را شنيدند ، تمام آن را گوش كردند و هنگامى كه قرائت رسول الله صلّى اللّه عليه و آله را مىشنيدند ، به همديگر مىگفتند : ساكت باشيد . پس از آن كه رسول الله صلّى اللّه عليه و آله از قرائت قرآن فارغ شد ، آنها به صورت هشدار دهنده نزد قوم خود رفتند و گفتند : « يا قومنا انا سمعنا كتابا . . . » سپس قمى مىگويد : و خداوند بر پيامبرش نازل فرمود :
« قُلْ أُوحِيَ إِلَيَّ أَنَّهُ اسْتَمَعَ نَفَرٌ مِنَ الْجِنِّ »
؛
كه سوره تا آخر نازل شد و خدا در آن ، قول أجنه را نقل كرده است . « 1 »
( 1 ) قمى به خاطر همين ، بين دو سورهء احقاف و جن دچار اشتباه شده است . در سورهء جن گفته است :
خبر مربوط به اجنّه را در سورهء احقاف نوشتهايم . « 2 » ؛ يعنى سبب را در دو سوره يكى دانسته است ، در حالى كه سورهء جن چهلمين سوره و احقاف شصت و ششمين سورهء قرآن مىباشند . با اين نشانه كه در سورهء جن به مقدم بودن آن اشاره شده است :
« وَ أَنَّا كُنَّا نَقْعُدُ مِنْها مَقاعِدَ لِلسَّمْعِ فَمَنْ يَسْتَمِعِ الْآنَ يَجِدْ لَهُ شِهاباً رَصَداً وَ أَنَّا لا نَدْرِي أَ شَرٌّ أُرِيدَ بِمَنْ فِي الْأَرْضِ أَمْ أَرادَ بِهِمْ رَبُّهُمْ رَشَداً »
« 3 » ؛ ما در محلى براى گوش دادن مىنشستيم ، اما هر كس گوش نشنيد شهاب آتشبار را در كمين خود خواهد يافت ما نمىدانيم آيا براى زمينيان شرى خواسته شده يا پروردگارشان خير و صلاح آنها را خواسته است .
( 2 ) طبرسى در مجمع البيان خبر بازار عكاظ را از بخارى و مسلم و واحدى با اسناد آنها از سعيد بن جبير از ابن عباس نقل مىكند و مىگويد : رسول الله صلّى اللّه عليه و آله همراه عدهاى از اصحابش به سوى بازار عكاظ حركت كرد و در اين زمان بين شياطين و بين خبر آسمانى ( وحى ) حايلى ايجاد شده بود و شهابهايى به سوى شياطين پرتاب مىشد . پس آنها وقتى كه به قومشان رجوع كردند ، گفتند : حتما اتفاقى افتاده است و شما بايد مشارق و مغارب زمين را جست و جو كنيد تا باخبر شويد . پس هر گروهى كه به سوى تهامه حركت كرده بودند در راه نبى اكرم صلّى اللّه عليه و آله را ديدند كه در « نخله » است و قصد بازار عكاظ را دارد و در آن حال به همراه اصحابش مشغول خواندن نماز صبح بود . آنها هنگامى كه قرآن را شنيدند به آن گوش كردند و گفتند : همين بين ما و خبر آسمانى حايل شده بود ، لذا به سوى قوم خويش بازگشتند و گفتند :
« إِنَّا سَمِعْنا قُرْآناً عَجَباً يَهْدِي إِلَى الرُّشْدِ فَآمَنَّا بِهِ وَ لَنْ نُشْرِكَ بِرَبِّنا أَحَداً »
« 4 » ؛ ما از قرآن آيات عجيبى مىشنويم . اين قرآن مردم را به راه خير و صلاح هدايت مىكند ، براى همين ما
هامش
( 1 ) . تفسير قمى ، ج 2 ، ص 299 - 300 .
( 2 ) . مجمع البيان ، ج 10 ، ص 554 .
( 3 ) . الجن ( 72 ) ، 9 - 10 .
( 4 ) . همان ، 1 - 2 .