شيخ مفيد مادر آن حضرت يا شاهزنان دختر يزدگرد بن شهريار بن كسرى ثبت كرده و برخى گويند نامش شهربانويه بوده است . اما همانطور كه شيخ مفيد نقل كرده و از ظاهر روايات نيز برمىآيد نام اصلى وى شاهزنان ، و سپس بنا به گفتهء مبرد به سلافه تغيير يافته بود .
گويند وى را در زمان خلافت عمر به مدينه آوردند . قطب راوندى به سند خود از امام باقر ( ع ) روايت كرده است : آنگاه كه عمر ، خليفهء وقت تصميم گرفت وى را به فروش برساند ، على ( ع ) وى را از اين امر بازداشت و به عمر گفت : به وى پيشنهاد كند كه يكى از مسلمين را انتخاب و با وى ازدواج كند و مهريهء او را از سهم بيت المال بپردازد . در همين موقع بود كه وى حسين بن على ( ع ) را انتخاب كرد . امير المؤمنين ( ع ) كه از اين امر خرسند گرديد در نگاهدارى و احسان وى به فرزند خود امام حسين ( ع ) توصيهء فراوان نمود . به اين ترتيب شاهزنان فرزندى به دنيا آورد كه از بهترين مردم روى زمين محسوب مىشد . گويند مادر امام زين العابدين ( ع ) به هنگام وضع حمل چشم از جهان فروبست ، و وى در كفالت يكى از كنيزان پدر بزرگوار خود درآمد كه پرستارى وى را بر عهده گرفت . هر چند على بن الحسين ( ع ) در ظاهر مادرى غير از اين بانو نديده بود ؛ اما به تدريج كه رشد مىيافت به اين امر واقف گرديد كه بانويى كه وى را سرپرستى مىكند يكى از كنيزان است و اطرافيان ، وى را به نام مادر او مىخوانند . آن حضرت پس از چندى او را به ازدواج خود درآورد .
همين امر باعث گرديد كه عدهاى او را به باد انتقاد گيرند تا آنجا كه بعضى از سلاطين بنى اميه اين موضوع را به دهان گرفتند و به غلط وى را مورد عتاب و سرزنش قرار دادند . اما در حقيقت اين زن مادر وى نبود و تنها كفالت و سرپرستيش را بر عهده داشت . در آن مواقع چنان بود كه اهالى مدينه بر خود عار مىدانستند كه از كنيز و اسيرزاده ، فرزند بياورند ، و تا آنگاه كه على بن الحسين ( ع ) تولد نيافته بود حاضر به ازدواج با كنيزان نبودند .
على اكبر يا على اصغر ؟
معروف است كه برادر آن حضرت كه در فاجعهء كربلا به شهادت رسيد بزرگتر از امام سجاد ( ع ) بوده ، اما در عين حال برخى نيز وى را على اصغر خواندهاند .
كنيهء آن حضرت
كنيهء امام را ابو محمد ، و بعضى أبو بكر نوشتهاند . اما ابن سعد در كتاب طبقات به روايت أبي جعفر أبا الحسين آورده است . در روايات ديگر اغلب وى را ابا محمد ناميدهاند .
لقب امام
براى آن حضرت القاب بسيارى ذكر كردهاند . اما معروفترين لقب وى را زين العابدين ، سيد العابدين ، سجاد و ذو الثفنات مىدانند .