و ميتواند متفرق بجا آورد ولى پشت سر هم بودن بهتر است شافعى نيز همين طور گفته است .
يُرِيدُ اللَّهُ بِكُمُ الْيُسْرَ . . .
- بعضى گفتهاند مراد سهل بودن حكم حكم خدا است در مورد اينكه به مريض و مسافر دستور افطار داده و روزه را مانند ديگران بر آنها واجب نكرده است .
و عدهاى گفتهاند منظور سهل و آسان بودن حكم خدا در تمام كارها است .
وَ لا يُرِيدُ بِكُمُ الْعُسْرَ . . .
- سختى و زحمت شما را نميخواهد .
اين آيه دليل است بر فساد قول « جبريّه « 1 » چه از اين آيه استفاده مىشود كه كارهايى كه مردم مىكنند دو قسمت است يك قسمت از آنها سهل و آسان است و قسمت ديگر پر مشقّت و سخت و چيزهايى كه خداوند از مردم انجام يا ترك آن را ميخواهد از قسمت اوّل مىباشد نه از قسمت دوّم و در صورتى كه خداوند چيزهاى پر مشقت و سخت را از آنان نميخواهد پس آنچه از قدرت آنها خارج است بطور مسلّم نمىطلبد .
وَ لِتُكْمِلُوا الْعِدَّةَ . . .
- در معناى اين جمله سه قول گفته شده است .
1 - خداوند آنچه بر شما سهل و آسان است ميخواهد بنا بر اين چند روزى كه مريض يا در سفر بوده و روزه نگرفتهايد وقتى كه مرض شما بر طرف شد و يا از سفر به وطن خويش آمديد چند روزى كه در ماه رمضان روزه نگرفتهايد قضاى آنها را بجا آوريد تا اينكه عدد ماه رمضان تكميل شود .
2 - براى اينكه عدد ماه رمضان تكميل گردد بشما اجازه افطار روزه داده شد .
3 - اتمام عدد ماه رمضان براى افراد سالم و حاضر در وطن سهل است ولى بر كسانى كه مريض يا در سفراند سخت خواهد بود و بايد براى آنكه ماه رمضان را تكميل نمايند چند روزى در وقت ديگر روزه بگيرند .
هامش
( 1 ) جبريه كسانى هستند كه معتقدند انسان از خود هيچ اختيارى ندارد و آنچه از كار نيك انجام ميدهد در آنها مجبور است . فساد و بطلان اين عقيده از نظر ادلّه عقلى و شرعى در جاى خود ثابت شده است و در آيه فوق نيز اشارهاى به آن مىباشد .