شرح لغات :
انداد : جمع ندّ يعنى مثل .
محبّت : دوست داشتن .
لو يرى : اگر ببينند .
تفسير
وَ مِنَ النَّاسِ . . .
- « من » در اينجا براى تبعيض است يعنى بعضى از مردم .
مَنْ يَتَّخِذُ مِنْ دُونِ اللَّهِ أَنْداداً . . .
- 1 - مجاهد و قتاده و بيشتر مفسرين ميگويند مراد از « انداد » بتهايى است كه مشركين آنها را مىپرستيدند يعنى بعضى از مردم بتها را ( كه غير خداست ) مانند خدا قرار ميدهند .
2 - حضرت باقر عليه السلام فرمودند : منظور از آن ، پيشوايان ستمكار است « سدى » نيز همين قول را قائل است .
و جملهء
يُحِبُّونَهُمْ كَحُبِّ اللَّهِ . . .
- يعنى آنها را مانند خدا دوست ميدارند بر قول دوّم دلالت بيشترى دارد زيرا بعيد به نظر ميرسد كه آنان بتها را با اينكه ميدانستند آنها نفع و ضررى به انسان نميرسانند مانند خدا دوست داشته باشند و بر اين قول گفتار خداوند
« إِذْ تَبَرَّأَ الَّذِينَ اتُّبِعُوا مِنَ الَّذِينَ اتَّبَعُوا »
كه در آيهء بعد ذكر خواهد شد ، نيز دلالت دارد و منظور از
« يُحِبُّونَهُمْ »
اين است كه بندگى آنها را يا تقرّب به آنها را يا اطاعت و انقياد آنها را يا همه اينها را دوست ميدارند و به اين امور علاقه ميورزند .
و در معناى
« كَحُبِّ اللَّهِ »
سه قول هست :
1 - تقدير كلام اين است كه « كحبّكم اللَّه » يعنى مانند دوست داشتن شما مؤمنين خداوند را اين قول را ابن عباس و حسن اختيار كردهاند .
2 - ابو على و ابو مسلم ميگويند تقدير اين است « كحبّهم اللَّه » يعنى مشركين كه بت پرست بودند و در عين حال خدا را نيز ميشناختند بتهاى خود را مانند خدا دوست ميداشتند به اين معنا كه محبّت آنها نسبت به خدا و بت مساوى بود .