نيست ) زيرا در اين آيه اجر و مقام ، فقط براى مسلمانان است .
ولى اين قول ، بسيار بعيد است زيرا نسخ ، در احكام كه روى مصالح و فوائد است و احياناً تغيير مىكند ، تصور دارد اما در خبرى كه مشتمل بر وعده است معنا ندارد و بهتر آن است كه در ثبوت اين مطلب از ابن عباس خدشه و ترديد شود .
بعضى ميگويند : حكم اين آيه هميشه ثابت است زيرا مقصود آيه اين است كه كسانى كه در ظاهر و به زبان ، ايمان آوردهاند
« إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا »
ولى در دلشان رسوخ نكرده مانند منافقين و يهود و نصارى و ستارهپرستها اگر پس از نفاقشان واقعاً ايمان آوردند و بعد از همه عنادها و سرسختىها تسليم شدند اجر و پاداش آنان نزد پروردگار همانند كسانى است كه ابتداء و بدون سابقه نفاق ، اسلام آوردند بنا بر اين ، قرآن در برابر پندار كسانى كه تصوّر ميكردند . شخصى كه بعد از نفاق و عناد اسلام آورد ثواب و اجرش كمتر است ميگويد : بطور كلى ، هر كسى كه بتوحيد و صفات خدا و عدل خدا و روز رستاخيز و بهشت و جهنّم معتقد باشد و اعمال صالحه و عباداتى را كه خدا دستور داده انجام دهد اجر و پاداش خواهد داشت و چون ترك گناه داخل در كلّى عمل صالح است ديگر احتياج بتكرار و ذكر ندارد .
لا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَ لا هُمْ يَحْزَنُونَ . . .
- معنايش گذشت يعنى از آنچه تا كنون كردهاند ترس نداشته و نسبت به آينده و جهان ديگر غمگين نيستند و يا ترسى از آخرت و حزنى در دنيا ندارند .
ايمان فقط امر قلبى است
از اين آيه ميتوان استفاده كرد كه ايمان فقط اعتقاد قلبى است و عمل و طاعت اثر آن است نه داخل در حقيقت آن چون در اين آيه پس از ايمان به خدا و روز قيامت اين قسمت را كه « عمل نيك انجام دهد » اضافه مىكند و نميتوان جمله
« وَ عَمِلَ صالِحاً »
را تأكيد ايمان به خدا و روز قيامت دانست و آن را نظير آيات ديگر چون :
« فِيهِما فاكِهَةٌ وَ نَخْلٌ وَ رُمَّانٌ »
« 1 » ( در آنجا ميوه و درخت خرما و انار هست )
هامش
( 1 ) آيه 68 از سوره الرحمن