عدوّ - دشمن ، نقيض ولىّ ( دوست ) و مصدرش « عداوت » است كه اصل آن به معناى تجاوز مىباشد .
مستقرّ - قرارگاه - و قرار همان ثبات و بقاء ضد فرار و زوال است و استقرار بقاء بر يك حال است و در مدّتى .
و كلمه مستقر در آيه كريمه به معناى « استقرار » و يا مكانى كه در آن استقرار نمىيابند به كار رفته است .
متاع - آنچه از آن لذت برده مىشود و تمتع به معناى تلذذ و لذت بردن است .
حين - زمان و مدت و از اين كلمه در غير اين آيه شش ماه اراده شده است مانند آيه كريمه :
« تُؤْتِي أُكُلَها كُلَّ حِينٍ بِإِذْنِ رَبِّها »
- ولى حين ، همه اوقات را مىگيرد اگر چه بيشتر استعمال آن در زمان زيادتر است .
تفسير :
در اين آيات ، حال آدم بيان شده است :
« فَأَزَلَّهُمَا الشَّيْطانُ »
يعنى شيطان آنها را بر گناه و لغزش واداشت و نسبت اين لغزاندن به شيطان از اين جهت است كه بدرخواست و وسوسه و اغواء او انجام شد و از بهشت و مقام و منزلت رفيع ، آنان را لغزاند و مراد از شيطان همان ابليس است .
« فَأَخْرَجَهُما مِمَّا كانا فِيهِ »
آنها را از آنچه در آن بودند كه همان نعمت و آسايش و يا بهشت و يا طاعت و عبادت بود ، بيرون آورد و نسبت اخراج به شيطان از همان جهت است كه گفتيم كه او سبب اين امر شد .
بايد دانست اخراج آدم از بهشت و هبوط به زمين از باب عقوبت و كيفر آدم نبود زيرا با ادلّهء قطعيه و ثابت ميدانيم كه بر پيامبران ارتكاب گناه و قبيح هرگز روا نيست و هر كسى كه بر آنها انجام گناه را جائز دانسته آنها را درست نشناخته و بزرگترين دروغ را به خدا نسبت داده است .
بنا بر اين اخراج آدم از بهشت از اين جهت شد كه با خوردن ميوه آن درخت منهى ، مصلحت تغيير يافت و حكمت و تدبير الهى ايجاب كرد كه آدم و حوا به زمين