در آن گوسفندان قوم و ما گواه داورى كردن و حكم ايشان بوديم ) .
و مراد از حكم آنها ( هُم - ضمير جمع ) حكم داود و سليمان بوده و حتى كلمهء « اخوة » در آيه كريمه :
« فَإِنْ كانَ لَهُ إِخْوَةٌ »
« 1 » ( پس اگر باشد براى او برادرى . . . . ) كه بر دو برادر حمل شده است . و اگر دو برادر باشد حكم شش يك بردن مادر هست .
4 - آدم و حوا و وسوسه .
5 - آدم و حوا و حيوانى كه شيطان بوسيله آن وسوسه كرد ولى بديهى است اين دو وجه ضعيف است .
بَعْضُكُمْ لِبَعْضٍ عَدُوٌّ
- بعضى از شما با بعضى ديگر دشمنيد يعنى آدم و فرزندانش با شيطان و نسلش دشمن همند .
اگر چه از طرف آدم چيزى كه سبب عداوت و دشمنى شود نبود ولى حسد و مخالفت شيطان با آدم اين دشمنى را ايجاد كرد ، و دشمنى آدم با ابليس ، ايمان و به عكس ، دشمنى ابليس با آدم ، كفر است .
« حسن » مىگويد : منظور از اين آيه ، دشمنى ذريه آدم با فرزندان شيطان است و بديهى است اين جملهها براى تحذير و بر حذر داشتن آنان است نه امر . چه خدا امر بدشمنى نميكند و فرمان ، در باره هبوط و نزول است در حالى كه دشمنى نسبت بهم دارند .
و اما بنا بر آن وجه كه خطاب را متوجه آدم و حوا بدانيم پس مراد از اين دشمنى همان ناسازگارى ذريهء آنهاست كه بعضى با بعضى ديگر خواهند داشت و اگر آدم و حوا مخاطب شدهاند از اين جهت است كه آنها ريشه و اصل ذريه و فرزندان خود هستند .
وَ لَكُمْ فِي الْأَرْضِ مُسْتَقَرٌّ وَ مَتاعٌ إِلى حِينٍ
- براى شما در زمين قرار و آرامشى است و از آن بهرهمند مىشويد تا زمان مرگ يا روز قيامت و يا تمام شدن عمرها ( و هر
هامش
( 1 ) آيه 11 از سوره نساء ( 4 )