جريان مىيابد ؛ سپس از شهر معروف به بهنسا عبور كرده ، در آنجا ناپديد مىشود . اين دهات تماما در سمت غربى اين رود واقعند . امّا خليجى به سمت ده ابشايه خارج مىشد ، آن نيز در سمت غربى اين رود واقع بود . زيرا از طحا كه در سمت غربى [ رود مذكور ] واقع است عبور كرده ، بعد از فهفاف شرقى ، سپس از شطاى شرقى بعد از لوص « 1 » شرقى عبور كرده ، سپس از انصناى غربى گذشته به سوى شهر اسيوط جريان مىيابد و دهات و كشتزارهاى آنجا را آبيارى كرده و در انجا ناپديد مىگردد .
[ 1541 ] ( 1645 ) ، دومين خليج منشعب شده از خليج اسكندريه ، از طول 58 درجه و 5 دقيقه « 2 » در شرق و از كنار كاخ يوسف عليه السلام به سمت دلاص در سمت شرقى [ خليج اسكندريه ] جريان مىيابد و به نهر [ ( خليج ) ] بزرگى كه از رود اسكندريه [ ( خليج اسكندريه ) ] بالاى پل ذات الحمام منشعب مىشود ، مىريزد . ميان اين دو رود [ ( خليج ) ] شهرهاى فيّوم و اهناس واقع شده است كه شهر فيّوم به خليج بزرگ و شهر ديگر [ ( اهناس ) ] به خليج دلاص نزديك است .
[ 1542 ] ( 1646 ) دومين خليج پايين شهر مصر از رود نيل منشعب شده ، از سر دوس گذشته ؛ سپس از بنا و بوصير و شطّنوف « 3 » عبور كرده تمام دهات در كنارهء شرقى اين رود واقعند ؛ سپس در طول 58 درجه و 5 دقيقه « 4 » از كنار شهر سمنّود كه در سمت غربى آن بود ، به دريا مىريخت ؛ [ 1543 ] ( 1647 ) از اين خليج نهر سومى نيز جدا مىشود كه آغاز آن از كنار شهر سردوس است ، آنچه كشتزار در كنارش است آبيارى مىكند ، بعد در طول 58 درجه و 30 دقيقه پايين شهر اسكندريه به دريا مىريزد ؛ [ 1544 ] ( 1648 ) از اين خليج نهر ديگرى جدا مىشود كه سرچشمهء آن به اندازهء ده فرسخ پايينتر از شهر سردوس است ؛ اين نهر پايينتر از اسكندريه به دريا مىريزد .
خليج سوم با اندكى فاصله در طول 58 درجه و 40 دقيقه به دريا مىريزد .
[ 1545 ] ( 1649 ) چهارمين خليج « 5 » و پنجمين خليج از رود سردوس بزرگ جدا مىگردد ؛
هامش
( 1 ) قوص مىباشد .
( 2 ) خوارزمى مىگويد : از طول 58 درجه و صفر دقيقه جريان مىيابد . ( همان ، ص 109 ) .
( 3 ) مصحح در پاورقى كتاب ابن محل را شطيوف تصحيح كرده است ، ( ص 142 ) .
( 4 ) خوارزمى مىگويد : در طول 53 درجه و صفر دقيقه به دريا مىريخت . ( همان ، ص 109 ) .
( 5 ) در اينجا سهراب مطلبى براى چهارمين خليج [ ( چهارمين رود ) ] ذكر نكرده است ، اما خوارزمى مىگويد :