رودهاى بزرگ مشهور
از آن جمله است ، رود فرات و رودهائى كه به آن مىريزد و رودهائى كه از آن منشعب مىشود ؛ و رود دجله و آنچه بدان مىريزد و رودهاى بزرگ و مشهورى كه از آن منشعب مىشود . پس هرگاه اراده به اين كار كردى ، به استخراج رود دجله و رودهائى كه بطور كلى از فرات به سوى آن جدا مىگردد ابتدا كن . ان شاء الله تعالى .
شناسايى رود دجله از ابتدا تا انتهاى آن
[ 148 ] ( 1959 ) سرچشمهء رود دجله از چشمهاى است در طول 64 درجه و 40 دقيقه و عرض 38 درجه و 30 دقيقه ؛ « 1 » [ 1484 ] ( 1960 ) سپس از ميان دو كوه به طول 64 درجه و 45 دقيقه و عرض 37 درجه و 45 دقيقه گذشته ؛ [ 1485 ] ( 1961 ) بعد ، از كنار كوهى مىپيچد به طول 68 درجه و 5 دقيقه و عرض 38 درجه و 5 دقيقه عبور كرده « 2 » و از كنار شهر آمد و چسبيدهء به آن عبور مىكند ؛ بعد ، از جزيرهء ابن عمر گذشته و دور آن مىگردد و از ميان جزيرهاى كه در ميان آن شهرى است عبور مىكند ؛ سپس از شهر بلد و چسبيدهء به آن مىگذرد ؛ بعد ، از شهر موصل و چسبيدهء بدان عبور كرده ؛ سپس از شهرهاى حديثه ، سن ، سوذقانيه ، جبلتا و تكريت گذشته ؛ بعد ، از شهر سرّمن رأى و چسبيدهء بدان گذشته ؛ سپس از قادسيه ، أجمه ، علث ، حظيره ، صوامع ،
هامش
( 1 ) خوارزمى مىگويد : از عرض 39 درجه و صفر دقيقه مىگذرد ( صورة الارض ، ص 129 ) .
( 2 ) خوارزمى مىگويد : از طول 68 درجه و صفر دقيقه و عرض 38 درجه و صفر دقيقه عبور مىكند ( همان ، ص 129 ) .