پيمان بستهاند و ميان ايشان و مسلمانان جنگى نيست و كوشش دارند كه صلح ميانشان پايدار بماند . در باب هفتم كه به دنبال اين باب است ، ( وصف آنان ) انشأ اللّه خواهد آمد .
بعد از آن مرزهاى غرب را بيان مىكنيم . مىگوئيم نخستين مرز آنجا ( غرب ) افريقيه « 1 » است كه به قيروان « 2 » مشهور است . و پيوسته از زمان فتح آنجا حاكمى از نزد سلطان عراق ، بعد از فرمانروايى بنى مروان ، به آنجا فرستاده مىشده است . تا اينكه در اين زمان امير مغرب بر آن غلبه يافته واليى بر آنجا نهاده و نفوذ خود را بسوى برقه كشيده و مدت زيادى بر آنجا تسلط يافته است . اما پشت افريقيه سرزمين تاهرت « 3 » است كه ميان آن و افريقيه سى روز راه است و آنجا در دست امير اباضيّه است كه گروهى از خوارجند . و پشت تاهرت به فاصلهء 24 روز راه شهر معتزله « 4 » است كه بر آنجا اميرى دادگر حكومت مىكند . و دادگريشان بسيار و رفتارشان پسنديده و پايتختشان طنجه « 5 » و نواحى آن است . و در اين زمان بر آن نواحى فرزند
هامش
( 1 )Ifrykia، ر ك به ابن خرداذبه ، صص 5 - 87 - 109 ؛ ابن فقيه ، صص 6 - 79 - 81 ؛ ابن رسته ، صص 111 - 112 ؛ اصطخرى ، صص 36 - 38 - 39 ؛ حدود العالم ، ص 178 ؛ ياقوت ، ج 1 ، ص 324 ؛ ابى الفداء ، صص 164 - 168 - 169 - 170 - 193 - 195 .
( 2 ) (Qairawan)kairawan، ر ك به ابن خرداذبه ، ص صص 87 - 89 - 91 - 155 ؛ البلدان ، صص 126 - 127 - 128 - 129 - 132 ؛ ابن فقيه ، صص 79 - 83 - 89 - 91 - 145 - 245 ؛ ابن رسته ، ص 112 ؛ حدود العالم ، صص 178 - 179 ؛ مقدسى ، صص 216 - 224 ؛ ياقوت ، ج 4 ، ص 212 ؛ ابى الفداء ، صص 170 - 192 - 193 .
( 3 )Tahart، ر ك به ابن خرداذبه ، صص 87 - 89 ؛ البلدان ، صص 125 - 128 - 132 - 135 - 137 - 138 ؛ ابن فقيه ، صص 79 - 81 ؛ ابن رسته ، ص 150 ؛ اصطخرى ، صص 36 - 39 ؛ حدود العالم ، ص 180 ؛ مقدسى ، صص 29 - 56 - 215 - 216 - 218 - 228 ؛ ياقوت ، ج 1 ، ص 813 ؛ ابى الفداء ، صص 166 - 184 - 185 .
( 4 )Motazilites( 5 ) (Tange)Tanger، ر ك به ابن خرداذبه ، صص 88 - 89 - 91 - 155 ؛ البلدان ، ص 136 ؛ ابن فقيه ، صص 6 - 80 - 81 - 83 - 84 ؛ ابن رسته ، صص 97 - 112 ؛ اصطخرى ، صص 36 - 39 - 68 ؛ حدود العالم ، صص 52 - 180 ؛ ياقوت ، ج 3 ، ص 550 ؛ ابى الفداء ، صص 38 - 176 - 177 .