فاس « 1 » - وجده « 2 » - مكناسه « 3 » - سلا « 4 »
297 - شهر فاس پايتخت مغرب نيز در اين ناحيه ( مغرب ) است . رودى بزرگ آن را مىشكافد ( به دو نيمه مىكند ) . اين شهر چشمههاى بسيار و آبهاى فراوان و گوارايى دارد . گفتهاند چشمههاى آن به تعداد روزهاى سال است .
مردم آن اهل ظرافت و ادبند و بيشترشان فقيهاند . دليل آن است كه در ميان آنان مردمانىاند كه نسل آنها به قيروانيان مىرسد و اهل فضل و دانايى و عشرت طلبند . شهر فاس پايتختى است كه مردم از همهء مناطق به سوى آن مىآيند ، و از ديگر نواحى دنيا چون يمن و عراق و شام و اندلس تمام چيزهاى خوب چون كالاها و اجناس گرانقيمت را به آنجا مىبرند . از بناهاى زيباى فاس ، كاخهايش را مىتوان نام برد . در اين شهر كشاورزى و دامدارى بسيار و باغ و بوستان فراوان است . رودخانهء وادى جوهر از ميان اين شهر مىگذرد ، سرچشمهء اين رود از چشمهاى نزديك فاس و در حدود دو فرسخى آن است و نامش « رأس الماء « 5 » » است ، در اين رود گوهر درون صدف پيدا مىشود .
298 - برخى از پادشاهان نخستين در كنار اين چشمه خواستند كاخهايى بسازند ، امّا به سبب امر بسيار شگفتى موفّق نشدند ، ناكامى آنان بدين سبب بود كه در آنجا برخى جنيان ستمكار سكونت داشتند . چون شاهى تصميم مىگرفت كار را آغاز كند ، كارشناسان را گرد مىآورد . اما در همان روز شروع به كار عدهاى از صنعتگران مىمردند و بيمارى آنان به هنگام مرگ تب بود .
هامش
( 1 ) .Fas ; cf . E . I 2 . , II , 837 - 843 , Par R . Le Tourneau cf H . Terrasse .( 2 ) .Wadjda - Oujda .( 3 ) .Miknasa - Meknes ; cf . E . I . , III , 518 - 523 , Par C . Funck Bren Tano .( 4 ) .Sala - Sale ; cf . E . I . , IV , 86 , Par H . Basset .( 5 ) .Ra'sal - Ma ' .