اين رودخانه شهر بينه « 1 » و ميان فاس و اين رود « قلعهء ابن تاوله » « 2 » قرار دارد كه تمام خانههايش از چوب است . در نزديكى قلعهء ابن تاوله معدن نقرهاى مانند معادن غوان « 3 » و ركناس « 4 » وجود دارد .
مرّاكش و كوه درن « 5 »
305 - شهر مرّاكش در مجاورت رودخانهء أمّ ربيع كه از كوههاى و اركلان سرازير مىشود واقع است . اين شهر را يوسف بن تاشفين لمتونى ساخت و خليفه امير المؤمنين ابو محمد عبد المؤمن بن على كار آن را به سامان آورد و بدانجا آب كشيد ، و آسيابهايى در آن بنا كرد و باغهايى احداث نمود ، او در اين شهر حمّامها و دكانها و باغها و بوستانها و درختان ميوه چون انگور و خرما و زيتون و غيره پديد آورد . امروزه اين شهر به واسطهء خلافت هدايت شده « راشده » - كه خداوند در طول روزگار آن را آباد نگهدارد - مىدرخشد .
دربارهء اين شهر ( در اين زمان ) شيخ اجل و قاضى دادگر ابو زيد عبد الرّحمان ابن ناصر كوفى يك بيت شعر سروده است :
اگر كسى در غربت از وطن خود او باشد و در حالى كه غمگين است قصد آنجا را كند مردم شهر با انس و الفت خود او را از خانواده و وطن بىنيازش مىكنند مردمان مرّاكش بافضيلتترين مردم و رقيق القلبترين « مهربانترين » ،
هامش
( 1 ) .Bayna .( 2 ) .Kal at ibn Tawila ; cf . E . I 2 . , II , 894 , Par G . S . Colin .مصحح اين قلعه را در پاورقى كتاب ( ص 115 ) ، از گفته ادريس ( تواله ) آورده است .
( 3 ) .Ghavan .( 4 ) .Raknas .( 5 ) .Djabal Daran Le Grand Atlas ; cf . E . I 2 . , I , 770 , Par J . Despois .