در آن دو شهر ساكن شوند ، از نظر علمى از نجف سبقت گرفت ؛ بهطورى كه باعث شد بسيارى از جويندگان علم ، نجف را ترك كنند و به نزد آنان مسافرت نمايند . بىترديد شهر نجف در اين دورهها ، متأثر از وضعيت اقتصادى حاكم بر عراق بود ؛ چنانكه از وضعيت امنيت آنجا ، روابط سياسى با تركيه و ايران ، جنگها و حوادث طبيعى و نيز بيمارىهاى كشنده متأثر بود .
شهرى كه با ورود شيخالطائفه ، از لحاظ علمى و فرهنگى شكوفا گرديد ، از اوايل قرن ششم هجرى به دليل خشكسالى شديد ، گرفتار ركود سختى شد ؛ بهگونهاى كه بسيارى از ساكنانش ، مجبور به مهاجرت از آنجا شدند . اما پس از مدتى دوباره جان گرفت و به منزلگاه مهمى براى زائران تبديل شد . شيخ محمد حسين حرزالدين نام دهها شخصيت را از بين خلفا ، وزرا و فرماندهان سپاه و اشراف ، ذكر مىكند كه به زيارت آنجا آمدهاند يا در قبرستان آنجا به خاك سپرده شدهاند . « 1 »
زيارت ابن بطوطه
با وجود اوضاع محيطى سختى كه به سبب فراهم نشدن آب نزديك ضريح مطهر امام على ( ع ) ، بر آن مكان مقدس حاكم بود ، قبل از بناى عضدالدوله ديلمى و در حين آن ، 1700 نفر از علوىها ، در جوار ضريح آن حضرت ( ع ) ساكن بودند . اين عدد ، افزونبر فقيهان ، قاريان ، نوحهگران ( كسانى كه به مردم كمك مىكنند تا بر مردههايشان گريه كنند ) و ديگرانى است كه براساس سرشمارى محمد بن السّرى ، معروف به ابن برسى ، در نجف اشرف ، ساكن بودند . او اين آمار را روى جلد كتابى ، با دستخط خودش نوشته است .
گويا هديههاى عضدالدوله كه طى زيارت او از حرم اميرمؤمنان ( ع ) توزيع شد ، مطابق با اظهارنامههاى ارائه شده به او بود . « 2 » بدون شك اين تعداد افراد
هامش
( 1 ) . ر . ك : تاريخ النجف الاشرف .
( 2 ) . ر . ك : الفرحه ، ابن طاووس ، ج 2 ، ص 133 .