رود قطع مىنمود . چون آب آن چشمه ، شيرين نبود ، رساندن آب از آن چشمه به شهر ، براى مصارف غير نوشيدنى ادامه يافت . آنگاه دو عدد قنات حفر شد كه يكى از آنها روى ديگرى قرارداشت . قنات اول ، به منظور جريان هوا و دومى ، به منظور جريان آب ، حفر شده بود . همچنين دريچههايى بر سر راه آن ، براى سرازير شدن در قنات و با هدف پاكسازى و تعمير آن ، حفر گرديد كه آثار آن هماكنون نيز برجاى مانده است . « 1 »
عمق آن چاه در خارج از ديوار شهر ، چهل ذراع بوده است ؛ يعنى عمق آن بالغ بر سى متر بود . با توجه به اين توضيحات ، شايستگى مراجعه براى آگاهى از ميزان تلاشهاى وصفناپذير و مستمرى را ثابت مىكند كه براى حفر آن قنات در آن زمين سخت و ناهموار و با كمك ابزارهاى بسيار ساده مىشده است .
بدون مبالغه ، گاهى حفارها نمىتوانستند در طول يك روز ، بيشتر از نيممتر از آن قنات را حفر كنند ؛ زيرا قطر آن قنات ، به اندازهاى بود كه بيشتر از دو يا سه نفر ، نمىتوانستند حفارى كنند . در ضمن ، آن زمين ، بسيار سخت بود . با اين همه ، مهندسى هوشمند مهندسان عضدالدوله به اتمام اين پروژه بااهميت در سال 369 ه . ق / 980 م ، كمك شايانى كرد .
كى لسترنج در كتاب « بلدان الخلافة الشرقية » به نقل از حمدالله مستوفى قزوينى درباره اين موضوع ، چنين مىآورد :
و در سال 366 ه . ق / 977 م ، عضدالدوله ديلمى آن عمارت از مقبره امام على ( ع ) را بنا نمود كه تا زمان حيات او ( مستوفى ) ، پابرجا مانده بود و آن مكان ، در آن هنگام ، به شهر كوچكى تبديل گرديد كه محيط آن 2500 قدم بود . براساس تاريخ ابن اثير ، عضدالدوله طبق وصيتش ، در همانجا به خاك سپرده شد ؛ همچنانكه دو فرزندش شرفالدوله و بهاءالدوله نيز در
هامش
( 1 ) . براى آگاهى بيشتر از اين قناتها و چاهها ر . ك : اعيان الشيعه ، تاريخ النجف الاشرف .