را به نقل از محمد بن على بن دحيم شيبانى « 1 » كه قبر امام على ( ع ) را در سال دويست و شصت و اندى زيارت كرد ، روايت نموده است . « 2 » روايت علامه مجلسى ، در « الفرحة » نيز وجود دارد . اما در دو چاپ نجف و موسوى ، چنين آمده است : « سنگ محافظ ( سند ) يا سنده - همانند اين - بود و هيچ بنايى در آنجا وجود نداشت » . ظاهراً آنچه در دو چاپ كتاب « الفرحة » ، آمده است ، اشتباه چاپى يا اشتباه در خواندن متن نسخه خطى بوده است . حتى اگر روايت موجود در دو چاپ كتاب « الفرحة » ، صحيح باشد ، دلالت بر وجود بنايى روى قبر امام على ( ع ) نمىكند . بلكه آن روايت ، در دو چاپ مذكور ، فقط به وجود سنگهاى محافظ يا نگهدارنده اطراف آن ، اشاره مىنمايد .
شايد نخستين اشارهاى كه درباره بناى محمد بن زيد ، به ما رسيده است ، مربوط به مطلبى باشد كه « ابواسحاق صابى » در كتاب خود ، « المنتزع من كتاب التاجى » ، آورده است . « 3 » دكتر حسن در كتاب خود اين روايت را به نقل از صابى ، چنين مىآورد :
محمد بن زيد الداعى ، نخستين كسى است كه روى قبر اميرمؤمنان على بن ابىطالب ( ع ) و امام ابى عبدالله الحسين ( ع ) ، در غرى و حائر ، بنا ساخته است . محمد بن زيد ، بيست هزار دينار خرج كرد تا ساخت دو مشهد ( آرامگاه ) امام على ( ع ) و امام حسين ( ع ) تكميل شد . گمان مىكنم صابى ، در اين عبارتش ( روى قبر ) ، خيلى دقيق بوده است . درست است كه قبر اميرمؤمنان ( ع ) ، بيشتر از يك بار ، بازسازى شده است ، اما به احتمال بسيار زياد ، محمد بن زيد الداعى ، نخستين كسى بوده است كه روى آن گنبد ساخته است . « 4 »
هامش
( 1 ) . براساس چاپ موسوى رحيم .
( 2 ) . ر . ك : بحارالانوار ، ج 42 ، ص 315 .
( 3 ) . ر . ك : المنتزع من كتاب التاجي ، ابواسحاق صابي ، ص 47 .
( 4 ) . ر . ك : المفصل في تاريخ النجف الاشرف ، دكتر حسن الحكيم ، ج 2 ، ص 38 .