اشاره كرده كه حرزالدين آن را آورده است و البته فرستادن اموال ، بهمعناى همراهى آن نيست . محمد جواد فخرالدين ، در كتاب « تاريخ النجف الاشرف حتى نهاية العصر العباسي » ، « 1 » دو موضوع را ارجح مىداند :
1 . زيارت محمد بن زيد از قبر مطهر امام على ( ع ) و آگاهى او از شرايط آن و دستور بازسازى آنجا .
2 . حصار كشيدن حسن بن زيد ، اطراف قبر مطهر امام على ( ع ) ؛ چنانكه گفته شد : « سپس برادرش ، محمد آن را ساخت و براى آن ، استحكاماتى ساخت كه هفتاد طاق ( اتاق ) داشت » . البته هر دو احتمال مطرح شده ، ممكن است ؛ همانگونه كه پيش از اين ، گفته شد .
« شيخ محمد عبود الكوفى الغروى » در كتاب ، « نزهة الغري » ، مىگويد : « محمد ابن زيد در سال 280 هجرى ، گنبد اميرمؤمنان ( ع ) را ساخت » . « 2 »
« مانسنيون » در كتاب « خطط الكوفة » مشابه اين ديدگاه را نقل مىكند و مىگويد : « همچنانكه دكتر حسن الحكيم ، گفته است ، محمد بن زيد ، آن بنا را در سال 280 ه . ق / 893 م ، ساخته است » . اما مانسنيون در نسبت دادن اين بنا ، به برادر محمد بن زيد ، دچار خطا شده است . بعيد مىدانم اين بنا در تاريخى ساخته شده باشد كه كوفى الغروى و مانسينون ذكر كردهاند ؛ زيرا معتضد از اموالى كه از جانب محمد بن زيد مىآمد ، فقط در سال 282 هجرى ، آگاه شد . پس چگونه ممكن است كه محمد بن زيد توانسته باشد ضريح را قبل از اين تاريخ ، بنا كرده باشد يا دستور ساخت آن را داده باشد ؟ !
بدون شك ، محمد بن زيد ، بايد براى خدماتى كه بهمنظور برپايى و استمرار
هامش
( 1 ) . ر . ك : تاريخ النجف الاشرف حتى نهاية العصرالعباسي ، ص 239 .
( 2 ) . ر . ك : نزهة الغري ، محمد عبود الكوفي الغروي ، ج 2 ، ص 168 ؛ موسوعة النجف الاشرف ، به نقل از مجالس المؤمنين ، سيد نورالدين تستري .