« براى شما آيتى بود در آن دو گروه كه رو در روى همديگر قرار گرفتند : گروهى در راه خدا مىجنگيد و گروهى ديگر كافر بود و آنان را به ديدگان خويش دو چندان مىديد . و خداوند هر كه را بخواهد به يارى خويش پشتيبانى و تأييد مىكند و براستى در اين امر براى صاحبان بصيرت مايهء عبرت است » « 14 » .
به عقيدهء نگارنده وضعيّت اين سپاه شبيه آن چيزى است كه خداوند مقرّر داشته مبنى بر اين كه بيست نفر صابر و پايدار بر دويست نفر و صد نفر بر هزار نفر پيروز مىشوند و هنگامى كه ايمان و صبر شخص بالا باشد مؤمن صابر بر هزار نفر غلبه مىكند .
آرى ، در اين نبرد سه هزار مسلمان بر دويست هزار نفر پيروز شدند و اين فرمودهء خداوند مصداق يافت كه « اى پيامبر ، مؤمنان را به جنگ بر انگيز كه اگر از شما بيست نفر صابر و پايدار باشند بر دويست نفر پيروز مىشوند و اگر صد نفر از شما باشند بر هزار نفر از كسانى كه كافر شدهاند پيروز مىشوند بدان سبب كه آنان مردمى هستند كه درك ندارند » « 15 » و اين يك حقيقت استوار است .
غزوهء مؤته نخستين غزوهاى بود كه در مناطق خارج از جزيرة العرب و در حوزهء حاكميّت و نفوذ دولت روم صورت مىگرفت و اگر اين غزوه چنين نتايجى را در پى داشت اين بدان مفهوم بود كه پيروزى نهايى به اذن خداوند تعالى از آن سپاه حق خواهد بود . چنين نيز شد و بعدها در عصر خلفا تاريخ شاهد نبرد يرموك بود و در آن نبرد روميان به سان خرگوشى كه از چنگال شيرى برمد از مقابل مسلمانان فرار مىكردند .
بنابراين آن سان كه نبرد بدر نخستين پيروزى اسلام در جزيرة العرب را ترسيم كرد مؤته نيز اوّلين پيروزى قطعى در خارج شبه جزيره و آغازى بر يك ماجراى بىپايان و شروع حكايتى بود كه هنوز پايان نپذيرفته است .
هامش
( 14 ) - البداية و النهاية ، ج 4 ، ص 259 . - م .
( 15 ) - انفال / 65 .