در مورد مسلمانان جارى است در مورد آنان نيز جريان دارد .
در قرارداد جزيه مسيحيان نجران جزيهاى كه از آنان گرفته شد لباس بود كه در دو قسط از مجموع يهوديان گرفته شد قسط اوّل در ماه صفر كه مقدار آن هزار حلّه بود و قسط دوّم به همين مقدار در ماه رجب .
به موجب همين قرارداد مسلمانان حق داشتند سى زره و يا سى اسب و به عبارت ديگر سى عدد از هر يك از ابزارهاى مورد نياز خود براى جنگ از آنان به عنوان عاريه بگيرند و البتّه در مقابل نسبت به باز گرداندن آنها ضمانت داشته باشند .
قرارداد جزيه مقيّد به جنس خاصّى نيست ، بلكه جزيهء پرداختى از سوى اهل ذمّه مىتواند بر حسب نياز جامعهء اسلامى و بر حسب توان آنها ، لباس ، يا درهم و دينار و يا هر چيز ديگر باشد .
در پى انعقاد پيمان جزيه ميان رسول خدا ( ص ) و مسيحيان نجران هنگامى كه آن حضرت معاذ بن جبل را به آن سامان فرستاد تا جزيه را جمع آورى كند به او فرمان داد از هر مرد بالغى يك دينار بگيرد . وى جزيه را بر زنان ، بردگان و بيماران مقرّر نساخت ، بلكه آن را تنها بر افراد توانا فرض كرد .
جزيه در دوران رسول خدا ( ص ) و ابو بكر از اهل كتاب گرفته مىشد تا زمانى كه عمر بن خطّاب آنان را از جزيرة العرب بيرون راند ، هر چند برخى از آنان در كنارههاى شبه جزيره ماندند كه از اين گروه و نيز از يهوديانى كه در بيرون مناطق داخلى شبه جزيره مىزيستند و به مناطق داخلى نيامده بودند جزيه اخذ مىشد .
در مورد قرارداد جزيه كه رسول خدا ( ص ) با ديگران مىبست سه نكته وجود دارد :
الف : جزيه محدود به جنس خاصّى نبود و بر اساس آنچه براى اهل ذمّه آسانتر بود تعيين مىشد . بنابراين اگر براى آنان پرداخت درهم و دينار امكان داشت ، كه همين نيز معيار اصلى تعيين ميزان جزيه بود ، درهم و دينار مىپرداختند و اگر آن امكان نداشت هر چه از قبيل لباس يا چيزهاى ديگر براى آنان ميسّر بود
خاتم النبيين ( ص ) ( خاتم پيامبران ص ) ( فارسى ) — صفحة 170
مساهمون: حسين صابري
ص١٧٠