براى قيام جهانى گرد هم آيند ، ظهور قطعى خواهد بود . و ديگر تفاوتى نمىكند زمانى كه براى اين آمادگى لازم است كوتاه باشد يا طولانى .
اين هم دليل ديگرى براى آن كه توقيت به معنى « تعيين تاريخ معين » براى ظهور ، سخنى گزاف است . ديدگاه ما پذيرش توقيت اجمالى ( بدون تعيين زمان معين ) مىباشد كه هرگز براى امام عليه السّلام خطر آفرين نبوده و موجب شكست مأموريت ايشان نخواهد شد .
( 1 )
زمان ظهور به اعتبار نشانهها
نشانههاى ظهور بر دو گونه است :
گونه اول : نشانههايى كه در روايات آمده و پيش از واقعهء ظهور هر چند با زمان طولانى ، رخ خواهد داد . اينك بيشتر اين نشانهها تحقق يافته و روايات آنها را تأييد مىنمايد . البته اين نشانهها دليلى براى تعيين زمان ظهور نيست . در اينجا مهمترين فايدهاش را مىآوريم :
هرگاه خبر وارده ، وقوع حادثه ( - نشانه ) را همزمان با ظهور بداند و آن حادثه نيز پيش از ظهور واقع گردد در نتيجه در مىيابيم كه آن روايت در خبر دادن از آن حادثه ، صادق بوده است و از اين صدقش نيز در مىيابيم كه اين روايت در خبر دادن از حادثه ظهور - اگر چه در روزگاران آينده رخ دهد - صادق است و بر اين اساس ، وقوع اين حادثه ، نشانهاى براى ظهور است .
( 2 ) گونه دوم : نشانههايى كه روايات به نزديك بودن زمان وقوع آنها به زمان ظهور ، تصريح كردهاند .
هر چند اين نشانهها رابطه سببى با روز ظهور ندارند ولى خداوند آنها را مايهء بيدارى و آگاهى اوليايش قرار داده تا نزديك شدن زمان ظهور را دريابند و آمادگى كامل روحى و فكرى براى استقبال از امام و رهبرشان و قبول مسئوليتها و به عهده گرفتن مأموريتها را داشته باشند . « 1 »
گفتنى است آمادگى روحى براى ظهور ، مخصوص مخلصان آزموده نيست بلكه شامل هر مسلمانى است كه از وجود اين نشانهها آگاه گردد ؛ گرچه آمادگى افراد براى استقبال از رويداد مبارك ظهور ، بسته به سطح فرهنگ ، ايمان و آگاهى آنها با يكديگر متفاوت است و بهترين شكل آمادگى از مؤمنان مخلص و آزموده سر مىزند .
اين گونه نشانهها به طور آشكار داراى معنى « توقيت » است و به نزديك بودن واقعهء ظهور اشاره مىكند و از اين روست كه آمادگى براى استقبال از آن ممكن مىگردد . در اينجا دو اشكال مطرح مىشود :
( 3 ) اشكال اول : اين نشانهها همانطور كه مايه بيدارى و هوشيارى مخلصان مىباشد ، دشمنان را نيز آگاه مىسازد و آنها خود را براى كشتن امام عليه السّلام و سركوب نهضتش آماده مىسازند .
پاسخ : دشمنان متوجه تحقق اين نشانهها نخواهند شد و اگر هم بشوند ، نخواهند دانست كه
هامش
( 1 ) . الصدر ، سيد محمّد ، همان ؛ ص 530 .