پرواز برون ز حد واحصا * آنى چو هزار سالت اى دوست
از اين أشارت سر اين گونه آيت را درياب كه حق تعالى به پيامبر فرمود :
" واسئل من أرسلنا من قبلك من رسلنا . . " اى پيامبر از پيامبران پيشين بپرس .
آرى صاحب نفس مكتفى با اين كه در عالم شهادت است وارد در عالم غيب
مىشود از پيمبران پيشين مىپرسد . نيازى به تقدير مضاف نيست كه مثلا
گفته شود اى واسئل أمم من أرسلنا من قبلك وعلمائهم . ونيز راز اين گونه روايت را فهم كن كه راوي از معصوم مىپرسد : آيا انسان
كه از اين سرا رخت بر بسته است دوباره مىتواند كسان خود را در اين نشأت
ديدار كند ؟ در پاسخ فرمود آرى . پرسيد تا چه اندازه ؟ فرمود على قدر منزلته ،
ودر روايت ديگر على قدر عمله ، ودر ديگرى على قدر فضائلهم .
از اين لقاء سبوحى به حقيقت وواقع رجحت هم رسيده اى تدبرتر شد
إن شاء الله تعالى . رسول خاتم - صلى الله عليه وآله وسلم - فرمود : " العلم امام
العمل والعمل تابعه " علم امام عمل است زيرا كه كارى بي راهنمايى وپيشوائى
دانش صورت نمىگيرد ، وسعادت حقيقي انسان بدون نور علم وقوع نمىيابد ،
ومدينه فاضله انساني جز با علم بايسته وعمل شايسته تشكيل نمىشود ، بقول
حكيم سنائى غزنوى :
علم نر آمد وعمل مادة * دين ودنيا بدين دو آماده
نور علم عين نفس مىگردد كه هم ذاتش را فسحت وجود ميدهد ، وهم
چشم بيناى أو مىشود . مسأله اتحاد علم وعالم ومعلوم ، وعمل وعامل
ومعمول از مهمترين مسائل علم الهى است ، ومعرفت نفس كه خود أساس همه خيرات وسعادات است روح آن نيل بدين حقيقت اتحاد است ، ودروس اتحاد
عاقل به معقول راقم به بسط وتفصيل مكتفل اثبات آن است .
4 ) كلمه
از جناب وصى ، أمير المؤمنين إمام علي عليه السلام مأثور است كه : " ظهرت
مقالات وگفتارها ( فارسي ) — صفحة 281
مساهمون: مسجد انگجي تبريز
ص٢٨١