از حسنات جاويد وى - كه از زمان شاه عباس تاكنون باقى ماند - مساجد و مأذنههاى اصفهان و شهرهاى ديگر و نيز قنوات ، ابنيه و كاروانسراها در مسير مسافران مشاهد مقدسهء عراق مىباشد . و نيز از آثار جالب اين زمان بناى صحن كنونى مرقد اميرالمؤمنين عليه السلام است ، و همانگونه كه درميان مردم معروف است و زبان به زبان براى هم بازگو مىكنند صحن مذكور با مهندسى و معمارى شيخ بهايى بنا شد ؛ چنانكه بايد چاههاى وسيع متعددى را - كه تا هم اكنون در نجف باقى است و به « شاه عباسيات » معروف مىباشد - از آثار مربوط به همين دوره دانست . « 1 »
در اين زمان بيش از هر وقت به اهل علم ارج مىنهادند ، و از علما قدردانى مىكردند ؛ و لذا رواج و رونق بازار علم در اين زمان معروف و از مشخصات آن است . و آنچه در اين دوره در جهت خدمت به علما و علويان وقف شد مطلبى است كه كمتر كسى از آن بى خبر مىباشد .
هامش
( 1 ) . حجةالاسلام سيد حسن صدر در كتاب فشردهء خود : نزهة اهل الحرمين فى عمارة المشهدين » آورده كه بناى صحن رضوى از آثار زمان شاه عباس دوم است و پدر او شاه صفى به ساختن آن آغاز كرد ؛ اما قبل از آنكه به اتمام برسد از دنيا رفت و شاه عباس دوم آن را تكميل نمود . به هر حال ، ظاهراً نهر معروف به « مُكريه » يا « نهر الشاه » از آثار دورهء شاه صفى است ، نه شاه عباس اول : زيرا آب از كانال اين نهر در سال 1042 ه . ق به نجف جريان يافت و شاه عباس اول در سال 1037 ه . ق از دنيا رفته بود .