شيعه و آلبويه « 1 » در ايران
حكومت و اقتدار آلبويه در شيراز آغاز شد ؛ آنگاه نفوذ آن به سراسر ايران و عراق ، بلكه به تمام بلاد زير سلطهء بنىعباس نفوذ كرده و در آنها گسترش يافت . آلبويه در زمان حكومت خود در سراسر مملكت - توأم با تدبير و كارآيى سياسى - نفوذ داشتند و خليفهء عباسى صرفاً يك سمبل تشريفاتى به شمار مىرفت . اين نكته براى هر كسى كه مقدارى از تاريخ مربوطه را به مطالعه و بررسى گرفته باشد كاملًا معلوم و روشن است .
هامش
( 1 ) آلبويه از ديلميان هستند و سلسلهء نسب آنها به پادشاهان و خسروان ايران قبل از اسلام مىرسد . همانگونه كه اشاره شد حكومت آنها در سال 321 ه . ق در شيراز آغاز گرديد و در سال 447 ه . ق به پايان رسيد . اولين فرمانروايانى كه از اين سلسله به حكومت دست يافتند سه برادرند : عمادالدين على بن بويه كه در سال 338 ه . ق از دنيا رفت . و معزالدين احمد بن بويه كه به سال 356 ه . ق دنيا را وداع گفت . و ركنالدين حسن بن بويه كه وفات او در سال 366 ه . ق روى داد . و آخرين فرمانرواى اين سلسله « الملك الرحيم » است كه مىگويند قبيلهء خاقان در عراق به دو منسوباند .
ممكن است مطالعه كنندهء اين كتاب تصور كند ما مىخواهيم فقط راجع به آلبويه و شيعه در ايران - مطابق عنوانى كه مطرح شد - به بحث و گفتگو بپردازيم ؛ لكن ما بحث خود را تعميم داده و عراق و جاهاى ديگر را - كه سلطهء آلبويه آنها را فرا مىگرفت - ياد كرديم . و هدف ما از اختصاص دادن بحث به ايران براى اين است كه در اين فصل دربارهء ايران به گفتگو نشستهايم .