حرم محترم قسم ياد كرده يا طا طلب غازيانست و ها هرب كافران يا طرب اهل جنان و هوان اصحاب نيران و در بعضى ديگر از تفاسير آمده كه طا به حساب جمل نه است و ها پنج مجموع چهارده باشد و غالب آنست كه ماه را مرتبهء بدرية در شب چهاردهم حاصل مىشود پس در ضمن اين خطاب مندرج است كه اى ماه شب چهارده و منادى حضرت رسالت است ( ص ) و بدريت اشارتست بكمال مرتبة جامعيت آن حضرت كما لا يخفى على العرفاء و بعضى از علماء ( ما رضوان اللَّه عليهم ) گفتهاند كه طه اشارتست به حضرت رسالت ( ص ) و فاطمهء زهرا و ائمهء معصومين ( ع ) كه چهارده معصومند و در نزد جمعى ديگر طاها در اصل طأها بوده است كه امر است از وطأ يطأ و ها كناية است از ارض كنايت غير مذكوره و همزه به جهت خفت به الف مبدل گشته يعنى اى محمد ( ص ) بنه قدمين خود را به زمين وقتى كه اداء صلوات ميكنى و بطاعت قيام نماى و بنا بر صحت قرائت حسن كه از طه است بفتح طا و سكون ها در اصل طأ بوده كه همزه را به ها قلب كرده جهت قرب مخرج يا همزه تطا را كه ماخوذ منه است بالف كردهاند و بعد از آن امر را از آن اخذ نموده و هاء سكت را به آن منضم ساخته و بنا بر اين قرائت نيز معنى آنست كه اى محمد ( ص ) بنه هر دو قدم خود را بر زمين و صورت اينحال بروايت وثيقه از حسن و مقاتل ابن حنان بدين وجه بوده كه در بدايت اسلام چون پيغمبر ( ص ) در شب بتهجد برخواستى بر يك قدم ايستادى تا تعب و رياضت او بيشتر شود و سبب زيادتى مثوبة و مزيد قرب او شود نزد حضرت عزت و بدين سبب پشت پاى مباركش ورم كرد حق سبحانه اين سوره را فرستاد و امر كرد به او كه طاها يعنى بسپر هر دو پاى خود را بر زمين و مرويست كه چون ابو جهل و نضر بن حارث و غيره عبادت حضرت رسول ( ص ) را مشاهده كردند و كثرة مجاهده و مشقت وى را بديدند گفتند شقى محمد بربه محمد بدبخت رنجور گشته بسبب پروردگار خود و به ترك دين ما خود را در رنج انداخته و طعنه ميزدند كه قرآن به محمد ( ص ) فرود نيامده مگر براى آنكه او را در رنج و تعب اندازد آيه آمد كه طه اى مردى كه هيچ كس چون تو قدم در ميدان مردى ننهاده * ( ما أَنْزَلْنا عَلَيْكَ الْقُرْآنَ ) * نفرستاديم ما بر تو قرآن را * ( لِتَشْقى ) * تا در رنج افتى و بسبب آن در شب خواب نكنى و بواسطهء قيام در نماز الم و ورم بپاى مباركت رسد و از قتاده روايتست كه آن حضرت در همه شب نماز گذاردى و ريسمانى بر سينهء خود بستى و سر آن را بر جايى بند كردى و بان در اويختى تا خواب بر او غلبه نكند و از عبادت باز نماند حق سبحانه فرمود كه اى محمد ( ص ) ما قرآن را بر تو ارسال نكرديم تا خود را در تعب و رنج اندازى و خواب را از خود باز دارى و از ابى عبد اللَّه ( ع ) نيز مرويست كه حضرت رسالت ( ص ) در نماز شب يك پاى را برداشتى جهت زيادتى تكليف و
تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي ) — صفحة 447
مساهمون: الملا فتح الله الكاشاني
ص٤٤٧