من كل شيعة گاهى كه زايده باشد يا تبعيضيه و معنى اينكه لننزعن بعض كل شيعة و بنا بر آنكه متعلق بمحذوف باشد ما بعد آن مفسران خواهد بود و تواند بود كه مرفوع باشد به شيعة زيرا كه آن بمعنى تشيع است و على از براى بيان است و يا متعلق به افعل و همچنين است با در قوله سبحانه كه
* ( ثُمَّ لَنَحْنُ أَعْلَمُ ) * پس ما داناتريم * ( بِالَّذِينَ هُمْ ) * به آنان كه ايشان * ( أَوْلى بِها ) * سزاوارترند بدوزخ * ( صِلِيًّا ) * از روى در آمدن يعنى ميدانيم كه كيست سزاوار آنكه نخست او را جدا بايد كرد و در آتش افكند و بشدت عذاب و لزوم عقاب و را معذب ساخت بدانكه عتى و صلى مصدر عتا يعتو و صلى يصلى است چون مضى يمضى مضيا و لقى يلقى لقيا و حفص هر دو را بكسر خوانده جهت اتباع آن به عين الفعل و حق سبحانه به جهت زيادتى تهديد از غيبت بخطاب التفات فرموده در بيان احوال حشر ميفرمايد كه * ( وَإِنْ مِنْكُمْ ) * و نيست از شما هيچ كس اى آدميان * ( إِلَّا وارِدُها ) * مگر رسنده است و گذرنده بر دوزخ اما مؤمنان چون بر او گذرند آتش مرده و فسرده گردد جابر از پيغمبر ( ص ) روايت كرده كه بعضى بهشتيان از بعضى پرسند كه نه حق سبحانه و تعالى ما را وعده فرموده بود كه * ( وَإِنْ مِنْكُمْ إِلَّا وارِدُها ) * پس چگونه بود كه ما آتش را نديديم فرشتگان گويند كه ( قد وردتموها و هى خامدة ) بدرستى كه شما گذر كرديد در دوزخ اما آتش آن بسبب نور ايمان شما فرو مرد * ( كانَ ) * هست ورود بر دوزخ * ( عَلى رَبِّكَ ) * بر پروردگار تو * ( حَتْماً ) * حزم و قطع كه ناگزير است از آن * ( مَقْضِيًّا ) * حكم كرده شده بر آن يعنى وعده ايست كه البته واقع شود و در آن تخلف نيست و چون على متضمن وجوبست و معنى اينكه حق سبحانه بر خود واجب گردانيده است ورود جميع خلايق را بر دوزخ پس آيه دالست بر آنكه بر حقتعالى واجبست اشيايى كه حكمت و مصلحت مقتضى آن باشد بخلاف اهل جبر كه به آن قائل نيستند و اكثر مفسران برانند كه ورود بمعنى دخولست يعنى هيچ برى و فاجرى نباشد الا كه بدوزخ در آيد اما آتش بر مومنان سرد باشد چنان كه بر ابراهيم و مؤيد اين است كه ميفرمايد كه * ( ثُمَّ نُنَجِّي ) * پس نجات دهيم * ( الَّذِينَ اتَّقَوْا ) * آنان را كه پرهيز كردند از شرك يعنى بيرون آوريم ايشان را از دوزخ * ( وَنَذَرُ الظَّالِمِينَ ) * و بگذاريم ستمكاران را يعنى اهل شرك و كفره را كه در گذشتهاند از فرمان خدا * ( فِيها ) * در آتش * ( جِثِيًّا ) * در حالتى كه به زانو در آمده گان باشند از شدت هول آن در دوزخ و يا آنكه جماعات مختلفه باشند در آن و نزد
تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي ) — صفحة 427
مساهمون: الملا فتح الله الكاشاني
ص٤٢٧