و اللَّه انى اعلم بالتورية منه و الانجيل منك
به خدا كه من بتورات از رأس الجالوت داناترم و به انجيل از تو عالمترم امت موسى هفتاد و يك فرقه شدند هفتاد هالكاند و يكى ناجى و ايشان آنانند كه حقتعالى در حق ايشان ميفرمايد كه وَمِنْ قَوْمِ مُوسى أُمَّةٌ يَهْدُونَ بِالْحَقِّ وَبِه يَعْدِلُونَ و امت عيسى به هفتاد و دو فرقه شدند يكى از آنها ناجى گشتند و باقى هالك شدند كه حقتعالى دربارهء ايشان فرموده كه وَإِذا سَمِعُوا ما أُنْزِلَ إِلَى الرَّسُولِ الاية و امت مصطفى صلَّى اللَّه عليه و آله به هفتاد و سه فرقه شدند يكى از آنها ناجى شدند و باقى هالك و اين فرقهاند كه حقتعالى دربارهء ايشان فرموده كه وَمِمَّنْ خَلَقْنا أُمَّةٌ يَهْدُونَ بِالْحَقِّ وَبِه يَعْدِلُونَ پس مرا گفت كه اى زادان دانى كه در حق من چند گروه شوند گفتم يا امير المؤمنين عليه السّلام در حق تو اختلاف كنند فرمود بلى بر دوازده فرقه شوند يكى ناجى باشد و باقى هالك و تو از آن ناجيانى يا ابا عمرو و حضرت رسالت ( ص ) بدين اشاره فرمود
بقوله الحق مع على و على مع الحق يدور معه حيث دار
و بعد از ذكر وعيد براى فجار بيان وعد ميفرمايد براى مؤمنان و ابرار بقوله * ( مَنْ جاءَ ) * هر كه بيايد * ( بِالْحَسَنَةِ ) * بطريقهء نيكو و خصلتى پسنديده از طاعات مندوبه و واجبه * ( فَلَه ) * پس مر او را ثابت است * ( عَشْرُ أَمْثالِها ) * ده باره مانند آن يعنى بعوض آن او را ده نيكويى است بر وجه تفضل از او سبحانه و وعدهء به هفتاد و هفتصد و به غير حساب نيز واقع شده و لهذا گفتهاند مراد تعيين عدد نيست بلكه اظهار كثرت است و تنبيه بر تفضل به تضعيف مذهب اهل عدل آنست يكى از ده بحسنه كلمهء اخلاص است و در بحر الحقايق فرموده كه هر كه مراد و يزيدهم من فضله و گويند حسنه باستحقاقست و زياده بر آن بتفضل كه لِيُوَفِّيَهُمْ أُجُورَهُمْ بيايد بحسنهء پس مر او راست ده حسنه قبل از اتيان او به آن حسنه حسنه اول ايجاد از عدم دوم آفرينش در احسن تقويم سيم تربيت چهارم رزق پنجم بعثت رسل ششم انزال كتب هفتم ( تبيين ) حسنات و سيئات هشتم توفيق نهم اخلاص دهم قبول و تا اين ده حسنه وجود نگيرد بنده نتواند كه حسنه بجا آورد * ( وَمَنْ جاءَ بِالسَّيِّئَةِ ) * و هر كه ببايد به بدى يعنى بخصلتى بد از اقسام منهيات * ( فَلا يُجْزى ) * پس جزا داده نشود * ( إِلَّا مِثْلَها ) * مگر بمانند آن يعنى يكى بيكى بدون زياده چه زياده بر آن ظلم است و اين بر وجه عدل است و اگر نه ميتواند بود كه از روى فضل عفو فرمايد * ( وَهُمْ لا يُظْلَمُونَ ) * و ايشان كه اهل حسنه و سيئهاند ستم ديده نخواهند شد بنقصان ثواب و زيادتى عقاب و نزد بعضى مراد بسيئه شرك است و اولى حمل آنست بر عموم چه الف و لام براى جنس است ابو ذر غفارى ره روايت كرده كه صادق المصدق رسول خداى صلَّى اللَّه عليه و آله حديث فرمود كه حقتعالى فرموده است كه
الحسنة عشرة
تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي ) — صفحة 497
مساهمون: الملا فتح الله الكاشاني
ص٤٩٧