و امساكا و اغراء للحيوان و ممكن است استدلال بر همهء اين بقوله * ( وَحُرِّمَ عَلَيْكُمْ صَيْدُ الْبَرِّ ما دُمْتُمْ حُرُماً ) * و بنا بر اين ظاهر شد كه تكرار نيست در تحريم صيد بر محرم بلكه آنچه ثانيا مذكور شده اعم است و ببايد دانست كه حرام نيز محرم آن چيزيست كه احرام محرم آن است از مصيد مگر اكل آنچه صيد كرده باشند در خارج حرم كه مباح است مر محل را در حرم و ممكن است كه استدلال كنند بر حكم اول به آيهء اولى و هى قوله يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَيَبْلُوَنَّكُمُ اللَّه بِشَيْءٍ مِنَ الصَّيْدِ تَنالُه أَيْدِيكُمْ به جهت عموم آن در حالت احرام و دخول حرم و غيرهما پس ثالث باجماع بيرون مىرود و اولين باقى مىمانند و داخل ميشوند در تحت عموم و بعضى استدلال كردهاند بقوله و انتم حرم و قوله ما دمتم حرما چه حرم جميع حرام است يقال ( رجل حرام و محرم و احرم اذا دخل الحرم و احرم اذا دخل فى الشهر الحرام ) و در اين دليل ضعفى هست و احكام و تفاصيل متفرقه بر صيد مستفاد شده از بيان نبوى صلَّى اللَّه عليه و آله و تقرير امامى چنان كه در كتب فقه مبسوطه مذكور است فليطلب هناك و چون حقتعالى ذكر حرمت حرم كرد در عقب آن ذكر بيت حرام و شهر حرام مىكند بقوله * ( جَعَلَ اللَّه الْكَعْبَةَ ) * گردانيد خداى كعبه را * ( الْبَيْتَ الْحَرامَ ) * كه بيت حرام و خانهء محترم است * ( قِياماً لِلنَّاسِ ) * آن چيزى كه قايم است به آن امور بندگان در دين
بواسطهء آنكه قيام حج و مناسك به دو است و در دنيا به جهت آنكه ايمنى از قتل و نهب در او است و قيام بمعنى انتعاش است بحذف مضاف اى سبب انتعاشهم يعنى بيت الحرام سبب انتعاش ايشان است در امر معاش و معاد ايشان كه خايف به آن ملتجى مىشود و ضعيف در آن ايمن ميگردد و تجار در آن تحصيل ربح ميكنند و حجاج و عمار به آن توجه مينمايند از جميع نواحى زمين و نزد عطا معنى قياما للناس آن است كه اگر يك سال حج نكنند و طواف آن ننمايند هلاك ميشوند و على بن ابراهيم نيز از ائمهء هدى صلوات اللَّه عليهم روايت كرده كه
ما دامت الكعبة يحج الناس اليها لم يهلكوا
و تسميهء بيت بكعبه به جهت تكعب و ترغب به آن است و گويند كه كعب بمعنى نتوانست و به جهت ارتفاع علو آن به اين اسم متسم شده چه آن موضع بلندترين موضع زمين است و قوله البيت الحرام عطف بيان است بر وجه مدح و يا مفعول ثانى است و بنا بر اين نصب قياما بر عليه است و قوله * ( وَالشَّهْرَ الْحَرامَ ) * عطفست بر الكعبة از قبيل ( ظننت زيدا منطلقا و عمرا ) يعنى گردانيد ماه حرام را نيز رابطهء قوام مهمات مردمان به اين وجه كه كارهاى دنيا و آخرت را در او سازند و آن ماه ذو الحجه است كه معظم مناسك حج در آن گذراند و يا مراد جميع اشهر حرم است كه مردمان در آن بمناسك حج قيام مينمايند و از قتل و غارت ايمناند و آن چهار ماه است سه در پلى يكديگر كه آن ذو القعده است و ذو الحجة و محرم و يكى منفرد از آن
تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي ) — صفحة 331
مساهمون: الملا فتح الله الكاشاني
ص٣٣١