ظهور حضرت مهدى ( ع ) اتفاق مىافتد ، امّا روايت ، محل وقوع آن را تعيين نكرده است و از امام باقر ( ع ) روايت شده كه فرمود :
« قائم قيام نمىكند مگر در پى ترس و وحشت و زلزلهها و فتنه و آشوب و بلاهايى كه مردم گرفتار آن شوند كه پيش از آن گرفتار طاعون و بعد از آن ، جنگ و خونريزى بين اعراب و ايجاد اختلاف بين مردم و پراكندگى در دينشان و دگرگونى احوال آنان ، بگونهايكه در اثر مشاهدهء بجان هم افتادن مردم و يكديگر را خوردن ، هركس در صبح و شام ، آرزوى مرگ مىنمايد » « 1 »
اين مطلب دلالت دارد كه مرض طاعون قبل از ترس شديدى كه عبارت از همان درگيرى و جنگ عمومى است . خواهد بود . امّا با فرض اينكه مطمئن باشيم شخص راوى تقديم و تأخيرى در عبارت انجام نداده باشد ، مشكل است كه وقوع حوادث را زنجيرهاى و پشت سر هم بدانيم چون جملهء « و جنگ و خونريزى بين اعراب » كه با كلمهء « ثمّ » عطف شده است چنانچه بر جملهء معترضه « و طاعونى قبل از آن » عطف شود صحيح است ، بنابراين اختلاف بين اعراب ، بعد از وجود طاعون مىباشد ، همچنين عطف آن بر جملهء « و بلائى كه مردم گرفتار آن مىشوند » نيز صحيح است كه در اين صورت ايجاد اختلاف ، قبل از طاعون است . . بعلاوه در اين پيشامدها اجمال است . . البته از اين مطلب ، فهميده مىشود كه براى عربها و مردم ، دورهاى سخت از لحاظ ايمنى و سياسى و اقتصادى خواهد بود . و ممكن است مراد از سال گرسنگى و قحطى كه در روايت بعدى از امام صادق ( ع ) نقل مىشود همين سال باشد ، آنجا كه فرمود :
« ناگزير قبل از قيام قائم ، سالى خواهد بود كه مردم در آن ، از گرسنگى رنج مىبرند و ترس و وحشتى سخت در اثر كشتار آنان را فرامىگيرد » « 2 »
روايت بعدى دلالت دارد كه شدت نبرد و حالت جنگ تا زمان صيحهء آسمانى كه در ماه رمضان نزديك ظهور حضرت مهدى ( ع ) مىباشد ادامه خواهد يافت . از امام باقر ( ع )
هامش
( 1 ) - كمال الدين صدوق ص 434 .
( 2 ) - بحار ج 52 ص 229 .