روز عرفهء حجة الوداع ، همچنين در روز غدير در راه بازگشت از حجة الوداع ، پس از بازگشت از طائف ، در جحفه ، در خطبهاى كه در مسجد مدينه پس از بازگشت از حجة الوداع ايراد فرمودهاند و در ايام بيمارى آخر عمر آن حضرت در حجره در حالى كه حجره آن حضرت آكنده از صحابه بوده است « 1 » . همه اينها كاشف از اهميت وصيت پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله است و اينكه اين حديث متضمن بيان وصيت آن حضرت دربارهء اسلام و مسلمين بوده است و گرنه پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله كه به هدايت مؤمنان حريص و نسبت به آنان دلسوز و مهربان بوده است ، چنين اهتمامى را در رابطه با تكرار و تبليغ اين مضمون در چنين موارد مهمى كه محل اجتماع تعداد زيادى از مسلمانان بوده است از خود بروز نمىداد ، به خصوص كه پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله خود براى اعلام اين وصيت و تأكيد آن در ملاء عام اقدام كرده ، منتظر نمىشود تا كسى در اين باره از ايشان سؤال كند .
از بعضى روايات نيز استفاده مىشود ، مضمون وصيتى كه در اين حديث شريف قرار گرفته ، همان است كه حضرت پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله مىخواست تا آن را در آخرين روزهاى زندگى مبارك خود براى مسلمانان بنويسد آن گاه كه خواست ابزار نوشتن فراهم آورند تا وصيت خود را براى مردم بنويسد تا پس از او گمراه نشوند ؛ چنان كه در نص حديث « كتف و دوات » در صحيح بخارى و غير آن آمده است « 2 » اما عدّهاى مانع از اين كار شده اختلاف در ميان آنان افتاد و آن حضرت بدون اينكه وصيتى بنويسد آن گروه را از نزد خود راند و اين مطلب به طور مفصل در حديثى كه به حديث « فاجعهء روز پنجشنبه »
هامش
( 1 ) . ابن حجر ، الصواعق المحرقة / 148 ، اهل البيت فى المكتبه العربيه / 279 .
( 2 ) . صحيح بخارى 8 / 161 ، 7 / 9 ، 5 / 137 ، 4 / 65 - / 66 ، 4 / 31 ، 1 / 37 از چاپ دارالفكر نسخهءتصويربردارى شده از چاپ استانبول ؛ و در همه اين روايتها در رابطه با مضمون مطلبى كه آن حضرت قصد نوشتنش را داشته ، عبارت « لن تضلو بعدى ؛ بعد از من هرگز گمراه نشويد » آمده است .