فروش مىباشد كه اگر از مؤنه سال ، اضافه باشد واجب است خمس آن را بدهند
وميوه ، جزء عوائد سال فروش خود ميوه است .
س 138 - بنده حساب سال دارم وزمينى را ده سال قبل ، با پول تخميس
شده خريدم كه قيمت سوقيه فعليش ده برابر شده وتا مقدارى ، ترقى قيمت ، ناشى
از زحمات ومصارفى - از قبيل بناء خانه وغرس أشجار وحفر چاه - است كه
انجام دادهام وفعلا مالك قبلي ، زمين را از طريق اجبار ، با كمك أهل جور به اين
عنوان كه زمين را نفروختهام با پرداخت يك ونيم برابر قيمت أولى بعنوان مصالحه
از من گرفت وبنده به جهت اين كه خيلى خسارت نكشم اين پول را گرفتم با اين كه
هشت ونيم برابر ، قيمت قبلي از قيمت سوقيه فعلى كمتر است اكنون تكليف بنده
بر فرض رضايت ويا عدم رضايت چيست ؟ مقصود اين است كه ما زاد از قيمت أولية ،
لازم التخميس است يا نه ؟ .
ج - اگر خانه وحفر چاه وغرس أشجار براي سكونت واستفاده شخصي
باشد خمس ندارد واگر براي مؤنه نبوده واجب است خمس غير زمين داده شود اگر
چه بعد از تعلق خمس ومسامحه در ادا ، ديگرى آن را غصب كند واما زيادى پول
آن ، با رضايت در مصالحه ، جزء عوائد سال ، محسوب است ودر زائد بر مؤنه سال ،
خمس لازم است ، وهمچنين است اگر مصالحه نكرده باشد وبعنوان تقاص ، از
غاصب گرفته باشد از عوائد سال محسوب ودر زائد بر مؤنه آن ، خمس لازم است .
س 139 - اگر شخصي مالي را به ارث ، مالك شده وبعد ترقى سوقي
پيدا كرد اين اضافه را بايد تخميس نمايد يا نه ؟ مثلا اگر زمين يا باغي مبلغ هزار
تومان قيمت داشت وبعد از انتقال به وارث وپس از چند سال كه در ملك أو مانده
ده هزار تومان قيمت باغ ويا زمين شد آن نه هزار تومان ، خمس دارد يا نه ؟ وسؤال
ديگر اين كه اگر كسى زمين زراعتى دارد وخمس آن را داده يا آن را با پول مخمس
خريدارى نموده وچند سال بر آن گذشته وترقى قيمت پيدا كرده چنانچه زمين
مذكور را با زمين ديگر يا با خانه زائد بر مؤنه كه مىخواهد آن را نگاه دارد واجاره
دهد معاوضه نمايد ومقدارى هم پول بدهد يا سر به سر معاوضه كند آيا مقدارى كه
ترقى قيمت پيدا كرده خمس دارد يا خير ؟ .