حكم مالي موروثى كه قيمت آن ترقى كرده وحكم چيزى كه با پول
مخمس يا موروثى خريده شده وترقى قيمت پيدا كرده
س 136 - اموالى از مورث به ورثه ، منتقل شده كه در موقع انتقال ، ارزش
زيادى نداشته ولى امروز قيمتش چند برابر شده آيا به اين زيادى قيمت ، تا نفروخته
خمس تعلق مىگيرد يا نه ؟ وبر فرض اين كه فعلا تعلق نگيرد بعد از فروش ، آن
زيادى به منزله أرباح مكاسب است يا حكم ديگرى دارد ؟ .
ج - در مثل زمين وآب ومستغلات كه براي فروش ، خريده نشده تا
نفروخته زيادى ، خمس ندارد وپس از فروش ، زيادى قيمت ، ربح سال فروش ،
محسوب مىشود كه اگر صرف مؤنه سال نشد خمس دارد واگر أجناس ، جهت
فروش باشد كه وارث ، هم براي فروش واستفاده از ترقى قيمت آن ، آن را نگاهدارى
نموده باشد - از قبيل أجناس دكان ومغازه - زيادى قيمت ، خمس دارد واگر
صرف در مؤنه سال نشود أداء آن ، لازم است .
س 137 - شخصي زمينى را به مبلغ هزار تومان خريده وهزار تومان هم
نهال سيب ، خريدارى ودر آن غرس نموده وخمس اين دو هزار تومان را حساب
كرده ، واحداث باغ به منظور استفاده از ميوه آن بوده كه در هر سال ميوه را بفروشد
واز اين طريق ، بهره برادرى نمايد . بعد از چهار پنج سال چهل هزار تومان ارزش پيدا
كرده وصاحب باغ ، فوت نموده وباغ مزبور به ورثه أو منتقل شده وفعلا شايد هشتاد
هزار تومان بلكه بيشتر ارزش داشته باشد آيا خمس به چنين باغي تعلق گرفته يا نه ؟
وبر فرض تعلق ، تنها خمس ميوه را بايد بدهد يا خمس قيمت باغ هم بايد داده
شود ، وهمچنين بر فرض وجوب أداء خمس ، آيا خمس چهل هزار تومان زمان حيوة
مورث را بايد بدهند يا خمس قيمت فعلى آن را كه هشتاد هزار تومان ( 80000 )
است ادا نمايند ؟ .
ج - در فرض مسأله كه خمس دو هزار تومان داده شده نمو متصل نهالهاى
غرس شده ، خمس دارد ولى ترقى قيمت سوقيه تا زمان فوت وهمچنين بعد از فوت ،
خمس ندارد بلى اگر ورثه ، آن را بفروشند ترقى قيمت بعد از موت ، جزء دخل روز