بس گسترده دست يافته است .
3 . امام حسن عسكرى عليه السّلام در اين نامه به نحوى از ايجاد شدن فاصله ميان آن حضرت و اسحاق و گروهش اشاره مىكند كه اين امر نيز در زمان آن حضرت به وقوع نپيوسته بلكه از زمان پدر بزرگوارش حضرت امام هادى عليه السّلام ايجاد شده بود . چراكه روابط ميان آن حضرت و آن گروه تيره شده بود . مصادر تاريخى و حديثى كه در دسترس ما است اسباب و علل اين مسأله را ذكر نمىكنند اما آنچه كه بيشتر به گمان مىآيد اين موارد مىباشد :
الف - نفوذ فريبكاران ، خرابكاران و طمعورزان در ميان صفوف قوم و فاسد كردن عقايد آنان يكى از مسائلى است كه مىتواند از اسباب اين تيرگى روابط باشد . چراكه تشكيك در امر ائمّهء اطهار عليهم السّلام يا ردّ آن بزرگواران از اين مسأله سرچشمه مىگيرد .
ب - وادار كردن ائمّه عليهم السّلام به عزلت و گوشهگيرى اجبارى از جانب عبّاسيان و قطع نمودن هرگونه ارتباطى ميان آنان و پيروانشان ؛ كارى كه منجر به اشاعهء بعضى از افكار منحرف در ميان صفوف بعضى از پيروان اهل بيت عليهم السّلام گرديد كه اگر آنان با ائمّه عليهم السّلام اتّصال و ارتباط دائم داشتند چنين واقعهاى روى نمىداد .
ج - حكومت عبّاسى نيز بعضى از مزدوران خود را با هدف متفرّق ساختن صفوف پيروان اهل بيت عليهم السّلام و بازى با سرنوشت فكرى و اجتماعى آنان به درون اين گروه نفوذ داده بود ؛ اين مسأله نيز باعث پايين آمدن مقام و مرتبه و از كار انداختن نيروى آنان مىگرديد .
د - عامل ديگرى كه باعث شيوع اضطراب عقيدتى در ميان صفوف بعضى از شيعيان گرديده بود حسادت بعضى از وكيلان امام حسن عسكرى عليه السّلام و امام
أعلام الهداية ( پيشوايان هدايت ) ( فارسى ) — صفحة 274
مساهمون: منذر حكيم
ص٢٧٤