آزاد كردن يارانش كه با او در زندان بودند صحبت كرد و خليفه آنان را نيز آزاد نمود . حضرت امام عسكرى عليه السّلام از آن پس در خانهء خود در سامرا با عزّت و احترام زندگى مىكرد و صلهها و انعام خليفه دائما در منزل آن حضرت به دستش مىرسيد تا اينكه آن حضرت دار فانى را وداع گفت كه خداوند او را به رحمت بيكران خود غرقه گرداند « 1 » .
ه - معتمد و موضع او در برابر شيعه
عمليات سركوبگرانهاى كه حكومت عبّاسى مدتها بود در برابر شيعه به آن توسل مىجست در زمان معتمد عبّاسى تغيير نكرده ، بلكه عصر معتمد امتداد همان سياست ديرين بوده كه خلفاى عبّاسى آن را از يكديگر به ميراث برده بودند . آنان در برابر ائمّهء اطهار و شيعيانشان اين سياست را به قويترين شكل پياده مىكردند . چراكه خلفا از تحول اوضاع به نفع ائمّه و اتباع آنان و گسترش فعاليت سياسى ايشان كه خود نشانهء تغيير اوضاع بر ضدّ حكومت وقت بود ، همچنين از روى آوردن مردم به شكل گسترده به حضرت امام عليه السّلام كه در نتيجه ممكن بود به اتّخاذ موضع جهادى توسّط امام در برابر خليفه و سلطنت او منجرّ گردد سخت وحشت داشتند .
در زمان معتمد نيز روشهاى حكومت در برابر شيعه چيزى جز همان روشهاى عصرهاى گذشته نبوده است كه عبارتند از :
1 . مراقبت و زير نظر گرفتن تحرّكات اصحاب امام عليه السّلام و پيروان او .
2 . زندان كه براى محدود كردن فعاليت اصحاب امام به كار مىرفت .
هامش
( 1 ) . الفصول المهمّه / 286 .