اما پارهاى از ارتباطهاى امام عليه السّلام مىبايست پنهان مىماند ، چرا كه بيم آن مىرفت نام فرستادگان نامهها فاش شود ، به ويژه اينكه امام جواد عليه السّلام در خانهاش نيز توسط همسرش ام الفضل زير نظر قرار داشت . شكل ديگر ارتباط امام جواد عليه السّلام با ياران و نمايندگان به اين صورت بود كه نامههاى رسيده به امام عليه السّلام فاقد نام و مشخصات فرستنده بود و امام به شيوهء خود ، فرستندهء هر نامهاى را مىشناخت .
بعيد به نظر نمىرسد كه ميان فرستندهء نامه و امام رمزى وجود داشته كه حضرتش از طريق آن رمز نويسندهء نامه را مىشناخته است . البته اين برداشت در صورتى است كه بر آن نباشيم بگوييم : امام عليه السّلام از طريق عالم غيب ، مبدأ نامهها را مىشناخت چه اينكه « اگر امام عليه السّلام بخواهد چيزى را بداند ، خداوند او را از آن آگاه مىكند » . « 1 »
« ابو هاشم ، داوود بن قاسم جعفرى » مىگويد : « به حضور ابو جعفر ثانى عليه السّلام رسيدم . سه رقعه ( نامه ) براى ابو جعفر آورده بودم ، اما از آنجا كه رقعهها نام فرستنده نداشتند ، نتوانستم آنها را از يكديگر بازشناسم و از اينرو اندوهگين شدم . ابو جعفر يكى از نامهها را از من ستاند و فرمود : اين ، رقعهء ريان بن شبيب است . ديگرى را گرفت و فرمود : اين ، رقعهء محمد بن حمزه است و سومين رقعه را گرفت و فرمود : اين ، رقعهء فلان است [ و نام او را گفت ] . از ديدن چنين چيزى سخت مبهوت شدم و او در من نگريست و لبخند زد » . « 2 »
بنابر آنچه در « موسوعة الامام الجواد عليه السّلام » آمده ، 72 مكاتبهء امام جواد عليه السّلام ثبت شده است . « 3 »
هامش
( 1 ) . ر . ك : كافى : 1 / 201 .
( 2 ) . إعلام الورى بأعلام الهدى 2 / 98 .
( 3 ) . ر . ك : موسوعة الامام الجواد عليه السّلام 2 / 413 - 415 .