تفاهمى هم نگرديده است . آرى ، امام صادق او را مىشناخته ، نام او را برده و آيندهء سياسى او را قبل از اعلام قيام عبّاسيان پيشگويى كرده بود « 1 » .
امّا موضعگيرى امام در برابر پيشنهاد ابو مسلم خراسانى را مىتوان از جوابى كه امام به نامهء او دادند فهميد . در جواب امام آمده است : نه تو از مردان منى و نه زمانه ، زمانهء من است « 2 » .
جواب امام صادق عليه السّلام اگرچه چند كلمهء مختصر بود ، و لكن از تفسير امام عليه السّلام از اوضاع زمانه و شناخت آن حضرت از ابو مسلم حكايت مىكرد . چرا كه ابو مسلم از تربيتشدگان امام عليه السّلام نبوده و به مذهب امام صادق عليه السّلام التزام نداشته است ، او قبل از اين روزها ، خون بىگناهان بىشمارى را ريخته بوده ، تا جايى كه از عبد اللّه بن مبارك پرسيدند ابو مسلم بهتر است يا حجّاج ؟ عبد اللّه بن مبارك پاسخ داد : من نمىگويم كه ابو مسلم بهتر از كسى بود ولى مىگويم كه حجّاج بدتر از او بود « 3 » و همچنين ابو مسلم كسى را از خطّ اهل بيت و دوستداران آنان نمىشناخته است . چرا كه روابط او با اهل بيت منحصر به دايرهء تنگى كه فرماندهء او ابراهيم امام برايش معيّن كرده بود ، محصور شده بود . و آن محدوده اين بود كه ابراهيم امام به او دستور داده بود تا با سليمان بن كثير مخالفت نكند و ابو مسلم بين ابراهيم و سليمان در رفت و آمد بود « 4 » .
و مىبينيم كه ابو مسلم بعد از كشته شدن ابراهيم امام كه ابو مسلم براى او تبليغ مىكرد ، دوستى و ولايت خود را به ابو العبّاس سفّاح منتقل ساخته و بعد از او به دوستى ابو جعفر منصور رو آورده است . البتّه رابطهء او و ابو جعفر
هامش
( 1 ) . اعلام الورى 2 / 528 ، و به نقل از آن مناقب آل ابى طالب 4 / 259 ، بحار الانوار 47 / 274 ح 15 .
( 2 ) . شهرستانى ، الملل و النحل 1 / 142 .
( 3 ) . وفيات الاعيان 3 / 145 ، ابن العبرى ، تاريخ مختصر الدّول 121 سئل بعضهم . . .
( 4 ) . وفيات الاعيان 3 / 145 .