مىبينيم كه ميزان و معيار در نزد امام عليه السّلام وابستگى به گروه صالحان يعنى شيعه نيست ، بلكه ملاك و معيار وابستگى به دين مبين اسلام است .
اگر سيرهء اهل بيت عليهم السّلام را در احاديث آنان و به خصوص احاديث امام باقر عليه السّلام كه در كتابهاى مختلف پخش شده است بررسى نماييم ، مىتوانيم ولايت را در كلام آن بزرگواران به چهار دسته تقسيم نماييم :
اوّل : ولايت خداوند متعال .
دوّم : ولايت رسول خدا .
سوّم : ولايت اهل بيت عليهم السّلام .
چهارم : ولايت در ميان مسلمانان .
به اين ترتيب هركس به ولايت خداوند متعال و ولايت رسول اكرم صلّى اللّه عليه و إله ايمان نداشته باشد به اجماع مسلمانان كافر است ، امّا كسى كه به اين دو ولايت معتقد باشد امّا به ولايت اهل بيت عليهم السّلام يعنى امامت آنها ايمان و اعتقاد نداشته باشد ، نمىتوان صفت اسلام را از او سلب نمود ، بلكه او - مادامى كه مبغض و دشمن اهل بيت عليهم السّلام نباشد - بر صفت اسلام باقى مىماند . بدينگونه است كه ولايت در ميان اتباع اهل بيت عليهم السّلام و ساير مسلمانان كه معتقد به ولايت ندارند ثابت و برقرار بوده و شكافتن و قطع كردن اين ولايت بر هيچكس جايز نيست .
امام باقر عليه السّلام همواره با چنين روحيّهء اسلامى با ساير مسلمانان برخورد مىنمود .
آن حضرت با اتّكا به همين مفهوم ، اصول كلّى روابط اجتماعى در ميان مسلمانان را براى اصحاب و شيعيان خود بيان نموده است . آن حضرت اصحاب خود را به هميارى با ديگر مسلمانان فراخوانده است و از مصاديق
أعلام الهداية ( پيشوايان هدايت ) ( فارسى ) — صفحة 297
مساهمون: منذر حكيم
ص٢٩٧